- chos/
- ID:
- T220724
- ཆོས (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > chö (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
- > chos/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
David Higgins Lexicon of Tibetan Buddhist Topics and Terminology
- is contained in the numbered set
- dkon mchog gsum/
- is part of the phrase
- lung gi chos/, chos kyi 'khor lo gsum pa/, chos kyi 'khor lo gsum/
- contains
- grub mtha'/, theg pa chen po/
- is a partial synonym of
- bka'/
- Sanskrit:
- dharma
Passages
Passage
chos ni ngo bo smra bsam brjod du med pa/ rang bzhin sangs rgyas su 'gro ba'i lam mam gnyen po yin pa/ rnam pa lam ldan dang 'gog pa gnyis kyi mtshan nyid can don gyi chos dang/ tshig gi chos gsung rab yan lag bcu gnyis te/ yang de nyid (Uttaratantra) las/
bsam med gnyis med rtog med pa
dag sel gnyen po'i phyogs nyid kyis
gang zhig gang gis chags bral ba
bden gnyis mtshan nyid can de chos
chags [434] bral gnyis ni 'gog pa dang
lam gyi bden pa dag gis bsdus/ zhes so/
de la 'gog pa gnyis ni dr ma sngar yod gnyen pos bsal te spros pa med par so sor brtags pa'i 'gog pa dang/ dri m'am spros pa nam mkha' ltar rang bzhin gyis med pa'i don la 'jog pa so sor brtags min gyi 'gog pa'o/ lam ni tshogs sbyor mthong sgom gyi rtogs pa'i cha'o/
Note
In this passage, Klong chen pa interprets chos within the context of the Sūtra-based approach to the three jewels. He discusses the Tantra-based approach on 434.4 f.
by David Higgins
Passage
...de la lung gi chos ni gzhan las rgya de 'ongs pa'i don gyis na lung zhes bya ba yin te/ de yang bla ma gong ma rnams la thos pa'i tshig dang/ don blo la bzung ba ma brjed par byas nas/ phyi rabs kyi slob ma snod dang ldan pa la ston par byed pa'o/ gnyis pa rtogs pa'i chos kyi go ba ni/ thos pa'i don de nyid phug bden par phyin nas sgrub pa nyams su blangs te/ mngon par rtogs pa rgyud la bskyed par byed pa yin no/
Note
In this passage, Sgam po pa states rtogs pa'i chos and lung gi chos are the two aspects of chos which summarize all the varied meanings in what the Buddha taught. He goes on to define each.
by David Higgins
Passage
dbab bya chos ni sangs rgyas kyi bstan pa rin po che nyid de'ang mdzod las/
ston pa'i dom chos rnam gnyis te
lung dang rtogs pa'i bdag nyid can/
zhes pa ltar bstan pa de la lung dang rtogs pa'i bstan pa gnyis su yod pa las snga ma ni gsung rab yan lag bcu gnyis la sogs pa'i don shes par bya ba yin la/ phyi ma ni shes nas rang rgyud la bkal te de'i rtogs pa rgyud la mngon sum du bsgrub pa yin na rtogs pa'i bstan pa ma nor bar rtogs pa ni lung gi bstan pa tshul bzhin du go ba la rag las pa'i phyir ro/
Note
In discussing the study as aspect of shes rab kyi pha rol tu phyin pa, 'Jigs med gling pa takes up the classification of dam pa'i chos as lung and rtogs with reference to Abhidharmakośa {116141}.
by David Higgins
Passage
E. chos kyi yon tan
[ (1) Explication in terms of two truths 'gog and lam]:
chos ni bsod nams lam dang mya ngan 'da'
brjod bya'i don de de la'ang 'bras bu dang
bya ba'i rang bzhin gnyis su gnas pa la
bden gnyis zhes bya 'gog lam rnam gnyis yin
[(2) Explication in terms of lung and rtogs]:
brjod bya rjod byed la ltos lung rtogs chos
lung ni gsung rab yan lag bcu gnyis dang
gnyen po'i sgo nas sde snod gsum du shar
thabs kyi che ba rig 'dzin sde snod yin
glegs bam ri ger gnas pa dam tshig rten
rtogs pa'i chos ni dran pa nyer bzhag nas
rim bzhin lam lnga'i yon tan mtha' dag dang
'phags pa'i spang rtogs ye shes snying po can
bskyed rdzogs pa gzungs dang zad par dang
slob lam bzhi dang mi slob lam gyi dngos
rgyu yi sa bcu 'bras bu'i bcu gsum sogs
rdo rje theg pa'i rigs dbye dpag tu med
gang gi ye shes rgyud la brtan pa'o/
[502.4] spyir chos zhes pa'i sgra don bcu la 'jug ste/ ['Jigs med gling pa refers to the Rnam bshad rig pa as the source of the ten meanings of chos]
chos ni shes bya lam dang ni
mya ngan 'das dang yid kyi yul
bsod nams tshe dang gsung rab dang
'byung 'gyur nges dang chos lugs la'o
zhes bshad pa'i [503] nang tshna shes pa'i yul du gyur tshad shes bya dang/ phyi'i skye mched drug gi nang tshan gyi chos ni yid kyi yul dang/ srog ci tsham 'tsho ba'i yul ni tshe dang/ da gdod 'byung bar 'gyur ba ni 'byung 'gyur dang/ don gang yang ma nor bar gyur pa ni nges pa dang/ rang rang gi lugs srol lta bu ni chos lugs te de drug ni chos zhes pa'i sgra tsam 'jug pa'o/
'dir dam pa'i chos kyi sgra 'jug pa bzhi las/ gsung rab ni lung gi chos yin pas de'i skabs su 'chad la/ bsod nams ni spyin pa la sogs pa'i thabs kyi cha dang/ lam ni bdag med rtogs pa'i shes rab kyi cha dang/ mya ngan las 'da' ba ni lam gyi mthus spang bya dang bral ba'i cha ste de gsum ni lung gi chos kyi brjod bya'i don nyid de/ de la'ang gang dri ma dang bral ba 'bras bu'i rang bzhin dang/ gang gis dri ma dang bral bar byed pa'i bya ba dang ldan pa'i rang bzhin gnyis su gnas pa la rnam par byang ba'i bden pa gnyis zhes bya ste/ 'gog pa'i bden pa dang/ lam gyi bden pa rnam pa gnyis yin zhing bsod nams ni lam gyi grogs yin no/ de ltar yang rgyud bla ma las/
gang zhig gang gis chags bral ba
bden gnyis mtshan nyid can te chos
chags bral nyid ni 'gog pa dang
lam gyi bden [504] pa dag gis bsdus/
Note
In explicating the three jewels, 'Jigs med gling pa elaborates on chos in the sense of the realities of cessation and the path and as message and its understanding. Yon tan rgya mtsho elucidates on this passage, highlighting the ten meanings of chos (terms from root text are bolded). See the entry from Bden gnyis shing rta {115781:364.5}.
by David Higgins
Passage
spyir rnam bshad rig pa las chos kyi sgra 'jug pa'i yul rnam pa bcur bstan pa las/ 'dir dam pa'i chos kyi rang bzhin ni bsod nams dang/ lam dang/ mya ngan las 'das pa gsum brjod bya'i don yin la/ gsung rab ni brjod byed kyi tshig tu shar bas so/ de'ang 'go pa'i bden pa'i chos dang/ lam kyi bden pa'i chos rnam pa gnyis phan tshun 'bras bu [365] dang/ bya ba'i rang bzhin du gnas pas mgon po byams pas [a passage from Rgyud bla ma] de yang bcom ldan 'das kyis
legs par gsung pa zhes pa 'dis ni thog ma dang/ bar dang/ tha mar dge ba'i lung gi chos ma lus pa bsdus te bstan la/ yang dag par mthong ba/ nad med pa/ dus chad pa med pa/ nye bar gtod pa/ 'di mthong ba la don yod pa/ mkhas pa rnams kyi so so rang gi rig par bya'o/
zhes pa 'dis ni rtogs pa'i chos ma lus pa'i 'gag bsdus pa yin te/ ji ltar gsungs pa'i don ji bzhin bar mthong bas yang dag par mthong ba/ nyon mongs pa bag la nyal gyi gnyen por gyur pas nad med pa dus thams cad du bya sla ba dang/ yongs su nyams pa med pa'i phyir dus chad pa med pa/ sdug bsngal gyi rgya mtsho las nges par 'byung ba nye bar gtod pa'i phyir nye bar gtod pa ji ltar gsungs pa'i gzhung thams cad don bzang po/ tshig 'bru bzang po/ snga phyi ma 'gal ba/ nyes par spyad pa'i gdul ba dnag ma 'dres pa/ grol ba dang/ rig pa'i thabs dang ldan pa/ ston pa dang/ bstan pa skyon can gzhan gyi bstan bcos dang mi mtshungs shing/ legs par gsungs pa'i chos thams cad kyi mthar thug nges pa'i don 'ba' zhig tu 'bab cing/ rdzogs pa'i byang chub tu 'gro bar 'gyur pas na 'di mthong ba la don yod pa yin te/ mya ngan las 'das pa'i mdo las/
chu bo chen po rgya mtshor babs
'bab | gzhol ba de bzhin du
chos thams cad mya ngan [366] las 'das par babs
'bab | gzhol zhes gsungs par ltar ro/
de'i mtshan nyid mthar thug pa'ang rtog gis brtag par mi nus pa'i phyir so so rang gis rig par bya'o/ zhes so/
de la so so rang gi rig pa ni ye shes kyi spyod yul yin gyis/ rtog dpyod kyi spyod yul ma yin la/ rtog dpyod ni rnam par rtog pa dag/ rnam par g.yeng ba'i rnag bzhin/ phung po lnga dang lhan cig pa'o/ yum la bstod pa las kyang/
so so rang rig ye shes spyod yul ba/
zhes pas bsam gyis mi khyab pa'i chos nyid sangs rgyas kyi dgongs pa rnal ma yin pa(?) mnyam bzhag dang rdzas ma 'gal ba'i lhag mthong gi ye shes so sor rtog pa'i shes rab khyad par can gyis rig pa'i phyir/ rtog ge'i gzhan dbang can gyi dgag bsgrub la snying po ma mthong ngo
Note
By way of commentary to the previously quoted passage from the Yon tan mdzod rtsa ba {115776}, 'Jigs med gling pa elucidates the meaning of chos in this passage.
by David Higgins
Passage
...chos la'ang snga ma ltar bzhi las/ nyon shes kyi sgrib pa gang rung spang ba'am spong byed kyi thabs su gyur pa chos kyi ngo bo/
nges tshig ni/ nad la sman gtong ba ltar rang rgyud kyi nyon rmongs pa 'chos pas na chos so/
dbye na lung dang rtogs pa'i chos sam/ 'gog lam gyi bden pa gnyis so/
sgra don ni/ "dharma" zhes pa'i sgra las drangs na 'dzin pa ste 'khor ba dang ngan [167] song gi lam du mi gtong zhing/ yang dag pa'i lam du 'dzin pas na chos so/
Note
In this passage, Yon tan rgya mtsho provides a precise interpretation of the term chos (note the phononym 'chos meaning "cure", "remedy"). Note that the root of the Sanskrit word Dharma is dr- which means "to hold, uphold, sustain".
by David Higgins
Passage
de la chos thams cad ces bya ba ni/ 'dir lta ba'i yul bstan pa yin te shes bya thams cad la bya'o/ de la chos zhes bya ba'i nges pa'i tshig ni/ dhar+ma zhes bya ba 'dzin pa'i don la 'jug ste/ de yang 'dis 'dzin pa'am/ 'di'i 'dzin par bya ba yin zhes byed pa dang las su [29] sgrub par byed de/ de la shes bya thams cad la chos zhes brjod pa'i tshe ni/ mtshan nyid 'dzin par byas pas chos te/ byed pa dang las gnyis gar drang ngo lam dang don dam pa dang bsod nams dag la chos zhes brjod pa'i tshe ni/ ltung ba las 'dzin pas chos te byed par sbyar ro/ gsung rab dang bden zhing nges pa dang yul chos lta bu la chos zhes brjod pa'i tshe na/ rigs pa 'dzin pas chos te byed par sbyar/ khams sam rgyu la chos zhes brjod pa'i tshe/ 'bras bu 'dzin pas chos te byed par sbyar/ tshe la chos zhes brjod pa'i tshe/ lus 'dzin pas chos te byed par sbyar/ yid kyi yul la chos zhes brjod pa'i tshe/ chos phal che ba dang/ 'dus byas dang 'dus ma byas kyang bsdus pa'i phyir/ spyi'i ming yan lag la btags par sbyar/ stobs dang mi 'jigs pa la sogs pa 'bras bu'i chos zhes brjod pa'i tshe ni/ chos las byung ba dang/ ltung ba las 'dzin pa dang/ khams kyi don te/ byings che ba'i phyir chos zhes bya'o/ chos la chos su rnam par bzhag pa'i tshe ni [30] 'di dzin pas chos te las su sbyar/ chos kyi nges tshig 'di lta bu ni/ thams cad kyi skabs su brjod par bya'o/
Note
This passage offers a definition of the term chos. Commenting on the first passage of Padmasambhava's Man ngag lta ba'i phreng ba {116076}, Rong zom defines and elaborates on the meaning of chos.
by David Higgins
Passage
e. chos
rang bzhin rdzogs pa chen po'i chos 'khor ni [rnam mkhyen shing rta:814, yon tan rin po che mdzod kyi 'grel pa nyi zla'i sgron me:763]
sgra tshig mtshan ma'i yul las 'das par bskor/
de'i tshul yang ston pas gsung ba med bzhin 'khor gyi sems dpa' rnams la rang ngo'i shes rab kyi rtog dpyod las rmi lam gyi tshig ltar snang ba'i tshul klong drug pa las/
nyid kyis zhal nas ma gsungs par
rmi lam lta bu'i mtshan nyid du
'khor gyi sems dpa' rnams la ni
shes rab rtog dpyod blo la snang/
zhes dang/ de skad du mdo las kyang/
rgyal ba'i sras po cang mi gsung
ma gsungs pa nyid rgya cher gsungs/
zhes pa ltar sangs rgyas rnams kyi don dam pa'i chos kyi 'khor lo ni skyes bu'i rnam rig dang 'brel ba ma grub pas sgra tshig mtshan ma'i spyod yul las 'das pa'i rang bzhin rdzogs pa chen po brjod bral blo 'das chen po'i ngo bor gnas pa yin te kun byed las/
chos ni rang bzhin rdzogs pa chen po ste
snying po lhun 'byams sgra bsam brjod las 'das/ zhes so/
de lta bu'i chos 'khor 'gog lam gyi bden pa mtha' dag rdzogs pa'i tshul yang zla ba sgron ma las/
gang gis chos gcig po yongs su bslabs pas yon tan gyi chos thams cad yongs su rdzogs par 'gyur ro/ gcig bu gang zhe na/ gang de kho na nyid du shes pa'o/
Note
This passage offers a definition of the term chos. In the final chapter, 'Jigs med gling pa elaborates on the meaning of chos as one of the five exquisite qualities (phun sum tshogs pa) of the Saṃbhogakāya.
by David Higgins
Passage
de yang chos sgra las chos zhes bya ste/ gang zhig blos shes par bya ba'i gzhi dang/ shes nas dor len du 'jug pa dang/ zhugs nas 'dod pa'i don nye bar thob pa dang gsum la 'jug pa las/ skabs 'dir gang zhig shes nas spang bar bya ba 'jig rten pa'i chos 'khor ba rgyu 'bras [349] dang/ gang zhig shes nas nyams su blang bar bstan pa 'jig rten las 'das pa'i chos mya ngan las 'das pa rgyu 'bras gnyis su bsdus bstan pa yin/ (see 'khrul snang 'dzin pa'i chos).
Note
This passage offers a definition of the term chos. At the beginning of his lengthy chapter on the various grub mtha', Klong chen pa defines chos as "(1) anything that serves as a framework for intellectual knowledge, (2) the subsequent involvement in intellectual assent or rejection and (3) the arrival at particular philosophical claims on the basis of such involvement". Those frameworks which perpetuate saṃsāra must be rejected, while those which lead to nirvāṇa are to be accepted. Here, chos comes close to the English idea of belief system or even ideology.
by David Higgins
In this non-sectarian presentation of various important distinctions in Buddhism, 19thc Rnying ma scholar Phyogs las rnam rgyal discusses at some length the differing accounts of the "three turnings" in the old and new traditions. See especially 16b f. for accounts of Klong chen pa and Mi pham and a summary of positions [17a.3]. He then refers to his own Drang nges lde'u mig. On 17b.3 he notes that other scholars claim the Uttaratantra {116081} is a Mahāyāna Prasaṅgika text but that it is of provisional meaning, adorning the major theme of Śūnyatā in words expressing the claims of others. Rnying ma scholars say it may express the intent of the Prasaṅgika, but it is definitely of definitive meaning as regards rigs khams bde gshegs snying po and represents the last turning. On the question of whether the Uttaratantra {116081} is primarily concerned with Śūnyatā, the answer is that it expresses the indivisibility of the presencing aspect, the rang rig 'od gsal ba'i yon tan specified in terms of the three-fold mkhyen brtse nus, which in no way resembles the tradition of the Sky clad Jains, and the no thingness aspect, the ngo bo stong pa chen po specified in terms of the three fold rnam par sgo gsum, which in no way resembles the "Ātman" of the Tirthikas. Thus, it does not use language of instruction that is only of provisional meaning.
This passage offers a definition of the term chos.
This passage offers a definition of the term chos. 'Jigs med gling pa develops the theme of dam pa'i chos as the finest medicine for alleviating the limitless variety of physical and psychological ailments that beset humankind. By contrast, he says, physicians are only able to treat certain symptoms by means of science. See also under theg pa chen po for further reflections on this analogy.
This passage offers a definition of the term chos. In the final chapter, 'Jigs med gling pa discusses how dharma, pertaining to the Nirmāṇakāya, varies according to the diverse needs and abilities of beings to be educated. See also bka'.
This passage offers a definition of the term chos. Digressing from the topic of dbang bskur, 'Jigs med gling pa discusses the need to experience directly the 'philosophy' (see under grub mtha') one reads in texts in order to avoid premature conclusions regarding the 'authenticity' or 'inauthenticity' of works. He then [75.1] specifies types of teaching one should avoid, such fake teachings (bcos ma'i chos) and dark teachings (nag po'i chos).
Other Dictionaries
2. Jeffrey Hopkins Dictionary
-
Hopkins' Translations: phenomenon; religion; property; quality; doctrine; qualificand; practice; way; attribute; phenomena; topic
Others' Translations: teaching; reality; true nature of things;
Sanskrit: {MSA,MV}dharma; {TN,MSA}dharmatā; {MSA}dharamaམཚན་ཉིད། རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་
Definition: bearing its own entity
Synonyms: གཞི་གྲུབ། ཤེས་བྱ། ཡོད་པ། གཞལ་བྱ། ཡུལ། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་གཞལ་བྱ། ལྐོག་གྱུར།1. མཐོང་ཆོས་ལ་; 2. ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་; 3. ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཆོས་ཆོས་ཆོས་ཅན་དུ་འབྲེལ་བ་
1. in this life; 2. all phenomena are selfless{T1 8.17}; 3. the relationship of reality with all phemonena as a quality of those qualificands{DASI 600.3}- language:
- English
-
... སྨོས་: Hopkins' Translations: statement of doctrine
... སྨོས་: Sanskrit: {MSA}dharma ... sūcana- language:
- English
3. Dan Martin Dictionary
dharma. In Klong-chen-pa, almost always means small 'd' dharma, not the teachings of the Buddha (Dharma), but the constituents of apparent existence, 'knowables.' Stein, Tibetica Antiqua I 167-9.
- language:
- English
4. Rangjung Yeshe Dictionary
-
predicate of a subject ཆོས་ཅན་ [in logic]; property [as in བློ་ཆོས་ mental property and དོན་ཆོས་ real property] [ggd]
- language:
- English
-
Dharma, phenomena, property [thd]
- language:
- English
-
phenomena, (snang ba). Anything that can be experienced, thought of, or known
- language:
- English
-
1) Dharma, reality 2) dharmas, phenomena 3) Dharma, the teaching of the Buddha; 1) dharma, phenomenon, thing, existent, [a truly real predicate, event, entity, element or ultimate constituent of existence]. 2) Dharma, [the Precious Dharma with eight qualities]. Religion. 3) the Dharma, the Teachings, the Doctrine. 4) quality, attribute, property, characteristic, ability. 5) a teaching, doctrine, text, scripture, sacred text. 6) right, virtue, duty, moral law, tenet, precept. 7) truth, order, law. 8) practice, dharma -, religious. 9) mental object, dharma. 10) religion, religious system, way of belief. 11) topic, point, principle. 12) meaning, value, sense, meaning, worth; content. 13) ex. +འཆད་, +ཤོད་, +སྨྲ་, to preach, give religious teaching, +ཉན་, to hear, listen to religious teaching, +བྱེད་, to practice religion, live a religious life, +ཞུ་, to receive religious instruction, t seek, ask for religious teaching. imp. of འཆོས་, and འཆའ་, 14) mind objects, 5 of 16 aspects of the 4 holy truths. one of the ཕྱག་རྒྱ་བཞི་, four mudras; phenomenon; factor/ element; property/ quality/ attribute; spiritual teaching/ Buddhadharma/ dharma; don chos go bar byed pa'i gzhi} imp. of འཆོས་པ་; events; can that which has [certain] qualities or attributes, subject [in logic context]. phenomenon, phenomena, Dharma, teachings
- language:
- English
5. Ives Waldo Dictionary
-
1) 'Chos pa!; 2) knowable, thing; 2) tradition; 3) Dharma [rang gi ngo bo 'dzin pa'i don, dharma w 19 meanings, like conditioned and unconditioned dharmas shes bya, like dharmas of the truth of the path lam, like the dharmas of the truth of cessation nirvana, like chos kyi skye mched mind objects, like btsun mo'i 'khor dang gzhon nu rnams dang lhan cig tu chos spyod ces pa lta bu merit, like byis pa ni mthong ba'i chos la gces par 'dzin pa time, like chos 'dul ba the teachings, like lus 'di rga ba'i chos yin no 'byung 'gyur, like dge sbyong gi chos bzhi nges pa, like lha chos dang mi chos lugs la 'jug pa as taught in rnam bshad rig pa, and well known: lugs dang gsung rab dang, shes bya dharma, phenomenon, thing, existent, truly real predicate, event, entity, element of existence, ultimate constituent of existence) [the] Dharma, religion, quality, attribute, property, characteristic, ability, a teaching, [the genuine awareness of] the doctrine, scripture, [sacred] text, right, virtue, duty, moral law, truth, order, law, practice, mental object, way of belief, topic, point, principle, meaning, value, content imp of འཆོས་ make! create! correct! repair! reform! treat!, and འཆའ་ ; 5) of 16 aspects of the four holy truths 1 of the ཕྱག་རྒྱ་བཞི་, = four mudras]
- language:
- English
-
1) 'Chos pa!; 2) knowable, thing; 2) tradition; 3) Dharma
- language:
- English
6. Jim Valby Dictionary
dharma, elements of existence (general non-critical term), factors of reality, knowable factors, phenomena, mental objects, phenomenal existents, events and meanings, what is experienced, spiritual teachings, truth, message, teaching, doctrine, law, aspects of experience (the range of yid's activity), meaning, qualities, meaning of life, make, build, gnaw off, law, order, sustenance, manifestation, presentation, prepare, make ready, SA 'cha' ba, 'cho ba, 'chos pa, draw up, religious doctrine, religion, particular doctrine, tenet, precept, system of morality, ethics, manner, method, custom, usage, thing, substance, property, 1 of gnas pa dgu, grammatical predicate, topics
- language:
- English
7. Richard Barron Dictionary
-
བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ conclusion [to be proven in logic]
- language:
- Tibetan
-
phenomenon; factor/ element; property/ quality/ attribute/ aspect; spiritual teaching/ Buddhadharma/ dharma/ teaching of the Buddha; idea (mental phenomenon/ event); (spiritual) situation/ circumstances; isc. principle/ tenet
- language:
- English
8. bod rgya tshig mdzod chen mo
[825] 1. འཆོས་པའི་སྐུལ་ཚིག་2. ... 1༽ ཤེས་བྱའམ་དངོས་པོ། ... 2༽ ལུགས་སྲོལ། ... ཡུལ་ཆོས་བཟང་པོ་རྣམས་སྔར་རྒྱུན་རང་སོར་འཇགས་པ། ... 3༽ ༼དྷརྨ༽ རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་དོན་ནོ། དྷརྨ་ཞེས་དོན་བཅུ་ལ་འཇུག་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་དང། ལམ་བདེན་གྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལམ་དང། འགོག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མྱང་འདས་དང། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་དང། བཙུན་མོའི་འཁོར་དང་གཞོན་ནུ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆོས་སྤྱོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་བསོད་ནམས་དང། བྱིས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཚེ་དང། ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གསུང་རབ་དང། ལུས་འདི་རྒ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་འགྱུར་དང། དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་བཞི་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ངེས་པ་དང། ལྷ་ཆོས་དང་མི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལུགས་ལ་འཇུག་པ་བཅས་བཅུ་ཡོད་པར་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་གསུངས་ཤིང། ད་ལྟ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ལུགས་དང་གསུང་རབ་དང། ཤེས་བྱ་བཅས་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་གཙོ་ཆེ་བའོ། ...
- language:
- English
9. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- bca'/, bco/, chos lugs/, chos 'byung /, chos nyid/, chos sku/, chos can/, chos phung /, chos dbyangs/, chos kyi gzungs/
-
༡ ཆོས་ལུགས་སམ་ཆོས་ལུགས་སྟོན་པའི་དཔེ་ཆའི་མིང་།
- language:
- Tibetan
-
༢ ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ན་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ལ་ཆོས་ཟེར།
- language:
- Tibetan
-
༣ མི་རྣམས་ཀྱི་གོམས་འདྲིས་དང་ཡུལ་སྲོལ་གྱི་མིང་སྟེ། ཡུལ་ཆོས། གྲོང་པའི་ཆོས། མི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༤ གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་ནང་དུ་རྩོད་པ་བྱེད་མཁན་གཉིས་ཀྱིས་གང་རྩོད་པའི་གཞི་དེ་ལའང་ཆོས་ཟེར་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས། ཆོས་ཅན། རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༥ དངོས་པོ་རང་རང་གི་རྟགས་དང་ནུས་པ་སོགས་ཀྱི་མིང་སྟེ། ཁྱད་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༦ བཅོ་ལ་ལྟོས།
- language:
- Tibetan
-
༧ བཅའ་ལ་ལྟོས།
- language:
- Tibetan
-
ནི་སྐུལ་ཚིག་སྟེ། ཁྲིམས་ཆོས་ཤིག་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
ནི་སྐུལ་ཚིག་སྟེ། རྟ་ལ་སྒ་སྟན་ཞིག་ཆོས་ཤིག་ལྟ་བུ། ད་ལྟ་བ་ལ་འཆོས་ འབྲི་བའང་ཡོད།
- language:
- Tibetan
10. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo
ཆོས་ཞེས་པར་གོ་དོན་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་སྤྱིར་ན་ཆོས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ནང་གི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་སྟེ་ཆོས་དངོས་ནི་རང་བརྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་རྨོངས་སྤངས་པའི་འགོག་པ་དང་། ཉོན་རྨོངས་དེ་སྤོངས་བྱེད་ཀྱི་ལམ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཅིང་། དེ་ལ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཟེར་བ་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་གསུང་རབ་གླེགས་བམ་རྣམས་ནི་ཐོས་བསམ་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་པས་ལུང་གི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ཟེར། སྤྱིར་ཆོས་ལ་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་དྷརྨ་ཞེས་པ་དང་། དེའི་དོན་ནི་འཛིན་པས་ན་ཆོས་ཞེས་བྱ་ལ། འདོད་འཇོ་ལས། ཐམས་ཅད་འཛིན་པས་ན་དྷརྨ་སྟེ་ཆོས་སོ། །ཞེས་གསུངས། དཔེར་ན་ཤེས་བྱ་ལ་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད། དེས་ན་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་དོན་བཅུ་ལ་འཇུག་སྟེ། 《རྣམ་བཤད་རིག་པར》ཆོས་ནི་ཤེས་བྱ་ལམ་དང་ནི། །མྱ་ངན་འདས་དང་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ། །བསོད་ནམས་ཚེ་དང་གསུང་རབ་དང་། །འབྱུང་འགྱུར་ངེས་དང་ཆོས་ལུགས་ལའོ། །ཞེས་གསུངས། དེ་དག་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ལམ་དང་མྱང་འདས་དང་གསུང་རབ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ནི་འཕྲིན་ལས་ཐམས་བཅད་ལས་ཆེས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་པ་ཇི་སྐད་དུ། སྡུག་བསྔལ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། །སྒྲིབ་ཀུན་སེལ་བྱེད་དམ་པའི་ཆོས། །ཞེས་པ་ལྟར་གང་ལ་དམིགས་ན་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་དཀར་གྱི་ཡོན་ཏན་ཞིག་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན། མཚན་གཞི་ནི་འགོག་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ཚད་ལྡན་གྱི་བཀའ་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཡིན། ལེགས་སྦྱར་སྐད་ཀྱི་དྷརྨ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་པར་འཇུག་སྐབས་དེའི་སྒྲ་བཤད་ནི་དམ་པ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ་དེས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིན་པས་དམ་པའི་ཆོས་སམ་ཡང་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དམ་པའི་ཆོས་དེ་ལ་དབྱེ་ན། བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་དང་། རྗོད་བྱེད་ལུང་གི་དམ་པའི་ཆོས་གཉིས་ཏེ། མཛོད་ལས། སྟོན་པའི་དམ་ཆོས་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །
- language:
- Tibetan
11. Thupten Phuntsok Dictionary
(１) འཆོས་པའི་སྐུལ་ཚིག (2) ཤེས་བྱའམ་དངོས་པོ། (２) ལུགས་སྲོལ། ཡུལ་ཆོས་བཟང་པོ་རྣམས་སྔར་རྒྱུན་དང་སོར་འཇགས་པ། (３) 〈དྷརྨ〉རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་དོན་ནོ། དྷརྨ་ཞེས་དོན་བཅུ་ལ་འཇུག་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལམ་བདེན་གྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལམ་དང་། འགོག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མྱང་འདས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། བཙུན་མོའི་འཁོར་དང་། གཞོན་ནུ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆོས་སྤྱོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་བསོད་ནམས་དང་། བྱིས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཚེ་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གསུང་རབ་དང་། ལུས་འདི་རྒ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་འགྱུར་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་བཞི་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ངེས་པ་དང་། ལྷ་ཆོས་དང་མི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལུགས་ལ་འཇུག་པ་བཅས་བཅུ་ཡོད་པར་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་འཇུག་པ་གཙོ་ཆེ་བའོ། །
- language:
- Tibetan
12. smon lam tshig mdzod chen mo
-
1. བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་དོན་དུ་གོ་བའི་འཆོས་པའི་སྐུལ་ཚིག
- language:
- Tibetan
-
2. ཆོས་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པའི་དོན་ཡིན་ཞིང། དོན་བཅུ་ལ་འཇུག་སྟེ།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། ལམ་བདེན་གྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལམ་དང༌། འགོག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མྱང་འདས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། བཙུན་མོའི་འཁོར་དང་གཞོན་ནུ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆོས་སྤྱོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་བསོད་ནམས་དང༌། བྱིས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཚེ་དང༌། ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གསུང་རབ་དང༌། ལུས་འདི་རྒ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་འགྱུར་དང༌། དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་བཞི་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ངེས་པ་དང༌། ལྷ་ཆོས་དང་མི་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལུགས་ལ་འཇུག་པ་བཅས་བཅུ་ཡོད་པར་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ལས་གསུངས་ཤིང༌། ད་ལྟ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ལུགས་དང་གསུང་རབ་དང༌། ཤེས་བྱ་བཅས་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་གཙོ་ཆེ་བའོ། །
- language:
- Tibetan
-
3.གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་ནང་དུ་རྩོད་པ་བྱེད་མཁན་གཉིས་ཀྱིས་གང་རྩོད་པའི་གཞི་དེ་ལའང་ཆོས་ཟེར་ཏེ།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས། ཆོས་ཅན། རྟགས་ཆོས་དོན་གསུམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
4.དངོས་པོ་རང་རང་གི་རྟགས་དང་ནུས་པ་སོགས་ཀྱི་མིང་སྟེ།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) ཁྱད་ཆོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
13. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- dharmatā
- dharma
14. Lokesh Chandra Tibetan-Sanskrit dictionary
- Sanskrit:
-
- dharmatā
- puñja
- dharma pradakṣiṇa
- dharma
15. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
saṃ. dharmaḥ (nirvacanam — svalakṣaṇadhāraṇād dharmaḥ abhi.bhā./12) 1. = ཡོད་པ་ཐམས་ཅད sattāmātre — sāsravā'nāsravā dharmāḥ abhi.ko.127-5/16; འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས saṃskṛtadharmaḥ da.bhū.251kha/49; འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས asaṃskṛtadharmaḥ da.bhū.251kha/49; ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ sarvadharmaniḥsvabhāvatā bo.pa. 1; sarvadharmā anātmānaḥ vi.va.151kha/1.40 2. = གསུང་རབ buddhavacanam — ཆོས་དཀོན་མཆོག dharmaratnam a.sā.437kha/247; dvividho dharmaḥ
- language:
- Sanskrit
-
deśanādharmo'dhigamadharmaśca ra.vi.84ka/18; ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང caturaśītidharmaskandhasahasrāṇi a.sā.67kha/37 3. = མྱང་འདས nirvāṇam — དེ་ཡིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཆོས། འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་སེལ་བ་དང taiścāpyadhigataṃ dharmaṃ saṃsārabhayanāśanam bo.a.2.49; tadvyākhyā — dharmaṃ nirvāṇam bo.pa./33 4. (pu., napu.) = བསོད་ནམས puṇyam — syāddharmamastriyāṃ puṇyaśreyasī sukṛtaṃ vṛṣaḥ a.ko.1.4.24; རྒྱལ་པོ་ཆོས་ནི་མདོར་བཤད་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད dayāṃ sattveṣu manye'haṃ dharmaṃ saṃkṣepato nṛpa jā.mā.310/180; vṛṣaḥ — ཉམས་མེད་ཡིན་ཡང་ཆོས་གཅོད་མིན…བདེ་བྱེད་ཡིན་ཡང་ལག་འགྲོ་མེད acyuto'pyavṛṣocchedī…śaṃkaro'pyabhujaṅgavān kā.ā.2.319 5. kartavyam — རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་ཆོས kṣatradharmaḥ jā.mā.258/150; མིའི་ཆོས manuṣyadharmaḥ vi.sū.30ka/37 6. = ཚེ janma — མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས dṛṣṭadharmavedanīyaṃ karma abhi.sa.bhā.49kha/69
- language:
- Sanskrit
-
pā. dharmaḥ 1. vastuno dharmaḥ — ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ pakṣadharmopadarśanam ta.pa. 233kha/937; pakṣadharmastadaṃśena vyāpto hetuḥ pra.vā. 3.1; བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས sādhyadharmaḥ ta.sa.70ka/657; སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས sādhanadharmaḥ vā.ṭī.58ka/14 2. = ཡིད་ཡུལ manoviṣayaḥ — ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད dharmāyatanam śrā.bhū.97kha/246 3. āvaraṇabhedaḥ — ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ dharmāvaraṇam la.a.151kha/98 4. puruṣārthabhedaḥ — trivargo dharmakāmārthaiścaturvargaḥ samokṣakaiḥ a.ko.2.7.57
- language:
- Sanskrit
-
nā. dharmaḥ 1. tathāgataḥ — evamadhastāyāṃ diśi siṃho nāma tathāgataḥ… dharmo nāma tathāgataḥ su.vyū.199ka/257 2. ācāryaḥ — somagupteti nāmnāsau somavaṃśasamudbhavaḥ… parinirvāsye abhiṣicya mahāmatim
- language:
- Sanskrit
-
matirdāsyati dharmāya dharmo dāsyati mekhalāya
- language:
- Sanskrit
-
mekhalaḥ śiṣyo daurbalyāt kalpānte nāśayiṣyati la.a.188kha/160.
- language:
- Sanskrit
chos/ has 20 other terms directly related to it, which are presented here.