- sems/
- ID:
- T207005
- སེམས (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > sems/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > sem (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
David Higgins Lexicon of Tibetan Buddhist Topics and Terminology
- is contrasted with
- sems nyid/, ye shes/, ye shes/, sems nyid/
- is part of the phrase
- dal 'byor dang sems/
- is a partial synonym of
- blo/
- Sanskrit:
- citta
Passages
Passage
22. dris lan nyer gnyis pa [129.3]
[sems dang ye shes gnad nyid ci]
sems zhes bya ba 'khrul rtog la
ngo bo 'jug cing khyab pa la
dran bsam rnams kyi gzhi ma'o
dbye ba dag dang ma dag pa
nges tshig bsam pa dran yul skye
de yang gang la sems dang gang gis sems
gang sems pa dang gang phyir sems
ye shes rtog pa ma yin te
ngo bo rang gsal snying po'i don
dbye ba dag ni gsum du 'dod
nges tshig ye nas dag pa'i don
de ltar shes pas ye shes te
de nyid dbye ba'i don bstan pa
dus dang thabs dang dpe dang tshad [130]
dgongs pa so so'i 'bras bu dang
ye shes rtogs pa'i mtshan nyid ni
lus dang ngag dang sems kyis kyang
rtags dang tshad dang 'jug pa dang
mtshan nyid 'gyur bar shes pa dang
mnyam nyid rdzogs pa'i bye brag go
Note
In response to the twenty-second question in chapter two, the seminal Rdzogs chen distinction between sems and ye shes is elucidated. See also the parallel distinction between kun gzhi and chos sku under both those terms.
by David Higgins
Passage
II.2. gnyis pa sems dang ye shes kyi gnad la gnyis te/
i. thun mong gi dbye ba spyir bstan pa dang/
ii. so so'i rang bzhin bye brag tu bshad pa'o/
II.2.i. dang [56a] po la
a. khyad par dngos/
b. ma shes pa'i skyon/
c. shes par gdams tshu/
d. de gnyis kyi ngo bo/
e. so so'i gnas dang lnga las/
II.2.i.a. dang po khyad par ni sems gang yin 'khor ba'i chos te las dang bag chags kyi rang bzhin dri mar skyes pa'i skyon de rig pa la ldan dus sems can zhes btags shing/ sems des 'gro drug so sor 'khrul par byed la/ rig pa de sems dang bral dus glo bur dri bral gyi sangs rgyas zhes bya'o/ ye shes gang yin mya ngan las 'das pa'i chos te las dang bag chags bsregs pas me dang 'dra zhing kun tu rtog pa thams cad dang bral ba stong gsal nam mkha'i rang bzhin can te/ mu tig phreng ba las/
sems ni bag chags kun gyi gzhi
lus can rnams kyi dri ma yin
gzung ba yul la 'dzin pa sems
de phyir 'khor ba'i chos nyid do
sems de bral na sangs rgyas pa
lus can kun gyi dri ma dag
'gro ba rnams ni sems des 'gro
de min 'gro bar nus min te
de phyir 'gro rnams 'khrul 'khor bzhin
thugs ni bskyod pa kun bral ba
bems po lta bu ma yin te
shes shing reg la gsal byed snang
rnam par rtog pa kun bsregs te
ye shes nyid ni me bzhin za
nam mkha' nyid dang mtshungs pa yin
stong gsal rig bcas nyid yin no
de phyir ye shes snang bar ston
'byed med thugs rje rang shar bas
khyab cing kun 'brel chos kun rdzogs
dran pa nyid ni dran med pas
ye shes [56b] dran gzhi nyid dang bral/ zhes so/
II.2.i.b. sems dang ye shes gnyis ma phyed na snang ba yul gyi rtsa ba mi chod pas sems kyi yul 'khrul snang 'khor ba las mi thur ba'i skyon yod de/ seng ge rtsal rdzogs las/
sems dang ye shes gnyis su ma phye na
snang ba yul gyi rtsa ba mi chod pas
skyon bral chos nyid don gyis rtogs par dka'/ zhes so/
de la sems kyi yul 'khrul chos nyid don gyis rtogs par dka'/ zhes pa'o/ de la sems kyi yul 'khrul snang 'khor ba'i chos te bsdu na gzugs sgra dri ro reg dang chos te drug go 'di dag sems kyi bag chags las skra shad kyi rnam pa ltar snang ba ste/ gang la snang na 'khrul pa'i sems la snang ba'o/ ye shes kyi yul ni dag pa'i chos nyid nam mkha' lta bu dang/ 'od gsal gyi snang ba sku dang ye shes kyi zhing snang rgya che ba rnams so/ gnyis pa ma shes pa'i skyon ni/ 'di la sems rang ngo shes na ye shes yin/ da lta'i snang ba 'di ye shes kyi 'od gsal yi bya ba dang/ sems rtogs na ye shes yin pas zhes bshad pa'i tshig la 'khrul nas sems mi rtog pa'i cha rkyang pa de ye shes su 'dod pa sogs shin tu mang ste/ 'di yang nor sa shin tu kham che bas gsal ba'i skyon mtha' yas kyang re zhig che long brjod na/ sems 'dzin pa dang bcas pa'i phyir ye shes kyang der thal ba dang/ sems dri bcas yin pa'i phyir ye shes kyang der thal ba dang sems [57a] spang bya 'khor ba'i chos la snang ba'i phyir ye shes kyang der thal te/ bden gnyis las/
sems dang sems byung khams gsum ba'i
sgro btags rnam pa can rtog yin/ zhes so/
yang snang ba 'di 'khrul par snang bas 'od gsal 'khrul snang du thal ba dang/ snang ba sems can phal la mthun snang du yod pa'i phyir 'od gsal mthun snang du grub par thal te/ 'dod na thams cad rnal 'byor pa bzhin du grol bar thal ba dang/ snang ba dang sems la skye shi 'pho 'gyur snang pa'i phyir ye shes dang de'i snang ba yang der thal ba la sogs pa'i skyon mang po dmigs pas/ rmongs pa gti mug las kyang ches gti mug pa dag gi phyogs la brten par mi bya'o zhes gdams nas/ sems la gzhi byas te sangs rgyas kyi 'bras bu 'dod na rgyu 'bras sam gzhi 'bras 'dzol bas phyin ci log tu 'gyur ro zhes bstan pa ni/ rang shar las/
la la dag gi 'dod pa ni
sems la 'bras bu 'tshol bar 'dod
de las bzlog pa 'di lta ste
sems kyi dngos po ji tsam lags
dri lan rgyas par btab pa ni
sems la dngos po med pa'i phyir
'o na sems kyi mtshan nyid ci
dri lan rgyas par btab pa ni
chos nyid gzung 'dzin ga la yod
dper na nam mkha'i mtshan nyid bzhin
gzung dang 'dzin pa med pa'i phyir
de la bzlog pa'i tshig smras pa
sems [57b] la gzung 'dzin yod dam med
dri lan rgyas par btab pa ni
sems la gzung dang 'dzin yod kyang
chos nyid gzung 'dzin med pa'i phyir
de la bzlog pa yang smras pa
gong gi dam bca' nyams par gyur
sems dang chos nyid gcig pa'i phyir
sems la gzung 'dzin byung gyur na
sangs rgyas 'bad pas rnyed par 'gyur
sems la gzung 'dzin yod pa'i phyir
dri lan bzlog ste smras pa ni
gal te sems med sangs rgyas nyid
khyod kyis rnyed dam gang gi phyir
de la dris lan rgyas btab pa
sems la 'bras bu mi 'tshol te
sems la sna tshogs 'byung ba'i phyir/ zhes so/
de yang sems glo bur gyi sgrib pa yin pas sangs rgyas kyi rten dang rgyur mi rung ba dang/ ye shes ye nas yod pas sangs rgyas kyi rang bzhin yin pa gyis gcig tu byed pa ni ha cang mi rung ste/ nyi ma dang sprin phung gcig tu 'dzin pa bzhin no/ 'dir sems la 'bras bu mi 'dod cing ye shes stong gsal dag pa las 'dod de/ de nyid las/
sems la 'bras bu mi 'dod de
rig pa'i ye shes yod pa'i phyir/ zhes dang/
kun tu bzang po thugs kyi me long las/
snang ba chos skur 'dod pa nga la sgrib pa yin
cir snang sems su 'dod pa nga la sgrib pa yin
ye shes sems su 'dod pa nga la sgrib pa yin/ zhes so/
de'ang ding sang [58a] rmongs pa phal pa dag gis snang ba rang gi sems yin/ snang ba chos sku yin/ ye shes sems yin zer te/ mgo 'phong yin/ me chu yin/ mun pa snang ba yin zhes ci rung rung sgra ba'i skyon pa rnams dang khyad med pa las/ de dag las rlom sems slar che bas gti mug par mthong ste/ snang ba sems yin na sems la kha dog la sogs yod par thal la/ khyod med dus khyod kyi sems phyogs 'dir yod par thal/ snang ba yod pa'i phyir dang/ yang gcig skye bas kun skye la gcig shi bas kun 'chi bar thal ba dang/ skye bo bye bas yum pa gcig mthong dus ril sems gcig yin pa bzhin skye bo thams cad sems gcig tu thal ba dang/ sangs rgyas kyi ji snyed mkhyen pa'i yul la chos thams cad snang bas 'khor ba sangs rgyas kyi ye shes su thal ba dang/ sems can gyi sangs rgyas mthong dus/ sangs rgyas de 'khrul par thal te/ sems can gyi sems yin pa'i phyir/ sems can de sangs rgyas su thal te/ sangs rgyas sems can de'i sems yin pa'i phyir ro/ sems skad cig la 'gyu ba lang ma ling du byed pa ltar snang pa 'di yang skad cig la lang ma ling du 'gyur ba thal ba sigs shin tu mang ngo snang ba chos sku yin na/ snang ba 'di snang mi snang las 'das bar thal te/ chos sku snang mi snang las 'das pa'i phyir dang/ chos sku 'khrul snang du thal ba dang/ [58b] chos sku dngos po dang mtshan mar 'dzin par thal ba dang/ snang ba 'di 'khrul snang dang dngos mtshan du 'dzin pa'i phyir/ snang ba 'di 'khrul ngor snang mi srid par thal te/ chos sku 'khrul ngor snang mi srid pa'i phyir te/ don dam yin pa'i phyir/ spyod 'jug las/
don dam blo yi spyod yul min
blo ni kun rdzob yin par brjod/ ces pa dang/
rdo rje gcog pa las/
'dren pa rnams ni chos kyi sku
chos nyid shes bya ma yin te
de ni shes par nus ma yin/ zhes pas gsal lo/
ye shes sems yin pa bkag zin to/ mdor na de skad smra na ba lang gi khyur phyogs gcig tu bzhag ste/ lung rigs kyis bzlog rin mi chog ste/ chos kyi gras pas rnam nges su:
log pa'i lam la mtha' med phyir
de dag 'dir ni spro bya min/ zhes bshad pa bzhin no/
Note
This passage gives Klong chen pa's classic account of the seminal Rdzogs chen distinction between sems and ye shes. See also the parallel distinction between kun gzhi and chos sku under both those terms.
by David Higgins
Passage
a. sems rig don gyi shan 'byed
gang dag sems las 'das pa'i rig pa ni [rnam mkhyen shing rta:636.4, yon tan rin po che mdzod kyi 'grel pa nyi zla'i sgron me:617.3]
rang bzhin rdzogs pa chen po'i khyad chos yin
rtogs pa rnams ni gzhi las rig par grol
ma rtogs sems can de nyid ngang du 'khor/
rnam pas dbye na chu dang chu lbur bzhin
rtog med tsam du sems rig mtshungs na'ang
rig pa rang bzhin med par zang thal la
sems ni lteng ka lta bur 'khyil zhing rmongs/
rig pa gnam stong zla ba gting gsal 'dra
sems ni bco lnga'i zla ba yul 'dres mtshungs
dwangs la yul med rig pa'i yon tan te
yul dang kun nas [127] 'dres pa sems kyi khyad/
b. gnas pa ngo bo'i shan 'byed
de bzhin rig pa rang gnas shes rab ste
bsam gtan thabs lam ltos bying rgod bral
sems ni dmigs pa'i yul la rtse gcig pas
ting nge 'dzin dang rten dang brten par 'brel/
c. 'phro ba rtsal gyi shan 'byed
rig pa yul la shar kyang snang ba yi
zil gyi mi non dngul chu sar lhung 'dra
sems ni gzung 'dzin cha dang bcas pa yi
rnam rtog nye bar len ba'i phyogs dang 'dres/
d. grol tshul gnad kyi shan 'byed
rig pas sems nyid gzhan du ma spangs kyang
sems dang rig pa lhan cig mi 'du bas
yul dang rnam par rang dang rdzas gcig pa'i
nyon mongs rnams kyang lhan cig sbran nas bros/
de ltar pas nyon mongs btson ra las [103]
nges par 'byin pa man ngag sde pa yi
khyad par chos te gzhan du nyon mongs tshogs
nyan rang spong zhing byang sems gnyan pos 'dul/
sngags spyir lam gtong sems sder gshis thog dgrol
klong sder chos nyid gcig tu dag byed pa
rig pa'i klong na rang tshugs zhig pa mtshar/
Note
The authors' comments on this and other central Rdzogs chen distinctions (see also under kun gzhi vs. chos sku) must be read in connection with Tshig don mdzod {115736} and Theg mchog mdzod {115751} which are their primary sources.
by David Higgins
Passage
sems gnas pa thob pas zhi gnas las su rung bar 'gyur ro/ sems la dmigs pa'ang de bzhin sbyar te/ sems kyi rang bzhin ni snang ba'i khams dang/ rlom sems pa'i khams dang/ dngos po so so rnam par rig pa'i khams so/ sems kyi gnas ni khams lnga pa'i rlung la zhon nas/ khams lnga pa'i lus la gnas so/ sems kyi yul ni/ snang ba'i yul ni chos thams cad do/ rlom sems pa'i yul ni/ sems nyid do/ rnam par rig pa'i yul ni phyi'i skye mched rnams so/
sems kyi lam ni dbang po rnams so/ sems kyi las ni gnyis te/ 'dzin pa'i las ni chos thams cad 'dzin par byed do/ byed pa'i las ni dkar gnag gi 'du byed thams cad ma gnon par 'du byed do/ sems la dmigs pa'i thabs ni/ gong du dbugs la dmigs pa las su rung bas/ de nas dran pa dang shes bzhin kyi bzung ste/ sems ji ltar skye ba nyid la dmigs pas sems kyi mtshan nyid khong du chud par 'gyur ro/ dmigs pa'i yon tan ni/ bdag du lta ba dang/ rtag par lta ba dang/ dngos por lta ba dang ldog ste/ lhag mthong skyed do/ sems las su rung bar 'gyur te zhi gnas 'thob bo/ de ltar lus dang [329] sems la dmigs pa las su rung nas/ lha la dmigs par bya ste/ (continuation under lha)
Note
This passage offers a definition of the term sems. In discussing how to attend to body, mind, and deity as paths to freedom, Rong zom highlights the character of mind. (For an introduction, see 305.)
by David Higgins
Passage
sems dang sems nyid kyi so mtshams ni/ sems zhes bya ba mngon par 'du byed cing dran pa'o/ sems nyid ces pa dran pa med cing yid la ci yang mi byed pa'o/ de rgyud la nyams su len pa/ sems rtog pa'i rgyun bcad pas/ ma bcos par rang bzhin du bzhag/ gang yang yid la mi byed cing/ lham me/ lhan ne bde la/ sems dang sems nyid rang sar bzhag pa'i gnad do//
Note
In discussing the interface between sems and sems nyid (fourth of thirty-two) Padmasambhava defines each and indicates how reflective thinking and its reality constructing operations (sems) resolves into pre-reflective, non-subjectivizing Mind as such (sems nyid) once one cuts off its random flow. (See also 827.1)
by David Higgins
Passage
de la <b>rang gi sems so sor rtogs pa</b> zhes bya ba ni/ sems kyi rang bzhin phyin ci ma log par rtogs pa la bya ste/ de yang 'di skad du/ sems 'khrul pa'i dus na 'khor ba/ ma 'khrul par rtogs na byang chub ces bshad pa ni/ rdzogs pa chen po'i gzhung du yang mi 'gal te/ theg pa 'og ma rnams kyang de ltar 'dod pa'i phyir ro/ de bas na 'dir [rdzogs pa chen po'i rang gzhung pa'i skabs] chos thams cad sems su snang yang/ snang ba de nyid <b>sangs rgyas byang chub</b> kyi rang bzhin no zhes sbyar ro/...
[99.3] de'i don <b>chos thams cad ni sems</b> su 'dus la/ <b>sems</b> kyi rang bzhin <b>nam mkha'</b> dang 'dra ste/ <b>nam mkha' ni</b> mtshan nyid med pa'o ston pa'o/...
[99.6 f] sgrib pa'i mun pa nyid ye nas ma grub pas [100] yong gis 'od gsal ba'o/ mi mthun pa dang gnyen po gnyis su med pas/ rang bzhin gyis mya ngan las 'das pa'o/ sgrib pa rnam pa gnyis 'bre' ba dang/ tshogs rnam pa gnyis bsags pa dang bral bas/ ye nas mngon par rdzogs par sangs rgyas pa'o/
Note
This passage offers a definition of the term sems. Commenting on a passage from Padmasambhava's Man ngag lta ba'i phreng ba {116076} (see under Rdzogs chen for the full passage; here terms from the source are in bold), Rong zom indicates the nature of mind.
by David Higgins
This passage offers a definition of the term sems. In discussing the rig pa'i lam (see under thun mong ma tin pa'i lam lnga), 'Jigs med gling pa discusses the Rdzogs chen view of mind. (See rig pa'i lam under shes rab gsum.)
In response to the tenth question of chapter three, the author concisely and systematically defines blo and cognate terms in this passage.
Among the ten seminal distinctions (shan 'byed) Yon tan rgya mtsho adopts as a framework for discussing the essentials of Rdzogs chen philosophy. He includes the distinction concerning the gist of the freedom mode (grol tshul). In this passage, mind (sems) is classified in terms of the five elemental forces and contrasted with sems nyid.
Other Dictionaries
1. Nathan Hill Verbinator
- has as present tense
- sems/
- has as past tense
- bsams/, sems/
- has as future tense
- bsam/
- has as imperative tense
- soms/, som/
- is the present tense of
- sems/
- is the past tense of
- sems/
- Classes of Verbs:
Syntax: [Erg. Abs.] (Tournadre & Dorje 2003: 176). [Erg. Obl.] (Hackett 2003).
Characteristic Example: ཡིད་ཀྱིས [TD.] ཐོས་དོན་སོགས [LZ.] ཡིད་ལ [ND.]
Meaning: 1. To think. 2. To fancy, imagine [CD.] To think, to consider [DK.] To think [DS.] To examine, think about [TC.]
- language:
- English
2. Jeffrey Hopkins Dictionary
བསམ། སེམས། བསམས། སོམས།
Hopkins' Translations: verb: think [in the sense of have an opinion]; contemplate; noun: mind; consciousness; thought; continuum
Others' Translations: {C}attitude of mind; state of thought; state of mind; heart; inclination to; mind; mental activity; fancies (himself for); thinks of; minds about; thinks about; thinks with regard to; minds; puts his mind to; sets above; feel conceited; cares about; mindful thought
Sanskrit: {LCh,MV,MSA,C}citta; {C}cittatā; {C,MSA,MV}cetas; {MSA}cetanā; {MSA}cetasika; {MSA}caitasika; {C,MSA}manas; {C}manyate (=samanupaśyati); {C}matī; {MSA}(anv √īkṣ): anvīkṣati; {MSA}(... snyam sems so = (√vṛt): iti vartate); cittam; saṃtāna
མཚན་ཉིད། རང་གི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་སེམས་བྱུང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ།
Def.: that which has similarity with mental factors that arise as its [i.e., a main mind's] accompaniers
delete Eng trans [in the sense of have an opinion]? {SW}
- language:
- Tibetan
3. Dan Martin Dictionary
cetas, citta, mind, thought. Sometimes used as an abbr. for Bodhicitta. Frequently a word for 'mind' that is not 'clearly comprehended' (byang chub), in which case it is may be regarded as the special power of Total Knowledge, but not Total Knowledge itself. For the distinction between sems and rig pa see 91 I 579.3 ff. There are said to be 24 distinctions (I 581.2). It obscures the Total Knowledge substantiality (I 581.5).
- language:
- English
4. Rangjung Yeshe Dictionary
-
mind, 'cognitive act', grasping mind, frame of mind, mind or soul, thought, main mind, cognitive act[s] Syn རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ experiencing, potential for experience, general forms of experience, grasping, conceptual mind, attitude, intent; (ordinary) mind; attention; cognition, cognitive act, mind or soul, grasping mind, frame of mind, thought, main mind. Syn རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ experiencing, potential for experience, general forms of experience, conceptual mind, attitude, intent. mind, thoughts, thought process, [chitta]; Def. by Jamgön Kongtrül: ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་སམ་ས་བོན་བསགས་པ་དང་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པ་དང་དོན་ལ་སེམས་པས་ན་སེམས་སུ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་
- language:
- English
-
Longchenpa's def: ཁམས་གསུམ་པའི་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་ཚོགས་བརྒྱད་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པའོ་
- language:
- English
-
cognitive act
- language:
- English
-
Mind
- language:
- English
5. Ives Waldo Dictionary
1) cognition, awareness, mind, experience, heart; 2) gtso sems [primary mind/ stream of consciousness/ cognitive act; 3) alaya/ consciousness; 4) attitude, intent; 5) grasping
- language:
- English
6. Jim Valby Dictionary
citta, (-, body-, finite) mind, minding, thoughts, noetic, responsiveness, mentation, spirituality, attitudinal cognition, cognitive act, mentation, experiencing, potential for experience, general forms of experience, attitude, perceptual readiness, noetic-noematic structure, psychology, soul, spirit, (sometimes abbr. for sems nyid or byang chub sems), want particle, primary mind, experiencing process, Instructions on the Mind written by gnyen dpal dbyangs, thought process, ordinary mind, attention, attentive mind, conscious mind, state of mind
- language:
- English
8. bod rgya tshig mdzod chen mo
[2937] ... 1༽ རང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཤེས་པ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། ... སེམས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ། ... སེམས་ཀྱིས་མི་བཟོད་པ། ... གཞན་སེམས་དཀྲུག་པ། ... སེམས་འཁྱམས་པ། ... སེམས་འཁྲུགས་པ། ... སེམས་གུ་ཡངས་པོ། ... སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ། ... སེམས་བསྒྱུར་བ། ... སེམས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ། ... སེམས་གཏིང་ནས་ཁྲོ་བ། ... རང་སེམས་དང་མཐུན་པ། ... སེམས་འདོགས་པར་བྱེད་པ། ... སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ། ... སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། ... སེམས་ཡེང་ཡེང་བ། ... སེམས་ལ་འཁུམས་པ། ... སེམས་ལ་འཕྲེང་བ། ... སེམས་ལ་བབ་པ། ... སེམས་ལ་གཟིར་བ། ... སེམས་ལ་ཤར་བ། ... ཕ་མའི་སེམས་ཆུ། བུ་ཕྲུག་གི་སེམས་རྡོ། ... མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀུན་གཞི་དང། དྲན་པ། ནང་གི་བྱེད་པ། རྣམ་ཤེས། བློ། ཡིད། རིག་པ། ཤེས་པ་བཅས་སོ། 2༽ གཙོ་སེམས་ཀྱི་བསྡུས་མིང།
- language:
- English
9. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- bsam/, sems khur/, sems 'khral/, sems ngan/, sems rgyud/, sems can/, sems chung /, sems drug, sems sde/, sems pa/, sems byung /, sems las/
-
༡ མྱོང་ཚོར་གྱི་ནུས་པ་ཞིག་སྟེ། སེམས་ལྡན། སེམས་མེད། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༢ ནང་གི་དབང་བོར་བརྟེན་ནས་ཕྱིའི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་རྟོགས་པ་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་རིམ་རིལ་བོའི་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་མིང་སྟེ། སེམས་ལ་ཤར། སེམས་ནས་མ་བརྗེད། སེམས་ལ་དྲན་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༣ ཆགས་སྡང་བརྩེ་དུང་སོགས་སྐྱེ་བའི་བྱ་རིམ་གྱི་སྤྱི་འདུས་ཏེ། སེམས་ཚིག སེམས་སྡུག སེམས་སྐྱིད་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༤ བསམ་གྱི་ད་ལྟ་བ། ( སེམས་བ སྐྱེ ད ) རང་རྒྱུ་གཞན་ཕན་དོན་གཉེར་གྱི་འདུན་པར་དྲངས་ཤིང་། གྲོགས་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་འཇུག་སྒོར་གྱུར་པའི་ལམ་གྱི་རིགས་སུ་གནས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཐེག་ཆེན་གཙོ་བོའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རིག་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།
- language:
- Tibetan
-
ནི་ད་ལྟ་བ་སྟེ། གཞུང་ དོ ན་སེམས་མཁན། དོན་གལ་ཆེན་ཡིད་ལ་སེམས་ཀྱིན་འདུག་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
10. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo
རང་ཡུལ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་སོར་རིག་པའི་གཙོ་བོའི་རྣམ་རིག་ སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དོན་གཅིག། གཅོ་སེམས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་ཟེར། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་་གམ་བདུན་ནམ། བརྒྱད་བཅས་ཀྱི་བཞེད་སྲོལ་ཡོད།
- language:
- Tibetan
11. Thupten Phuntsok Dictionary
(1) རང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཤེས་པ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ། སེམས་ཀྱིས་མི་བཟོད་པ། གཞན་སེམས་དཀྲུག་པ། སེམས་འཁྱམས་པ། སེམས་འཁྲུགས་པ། སེམས་གུ་ཡངས་པོ། སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ། སེམས་བསྒྱུར་བ། སེམས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ། སེམས་གཏིང་ནས་ཁྲོ་བ། རང་སེམས་དང་མཐུན་པ། སེམས་འདོགས་པར་པ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ། སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། སེམས་ཡེང་ཡེང་བ། སེམས་ལ་འཁུམས་པ། སེམས་ལ་འཕྲེང་བ། སེམས་ལ་བབ་པ། སེམས་ལ་གཟིར་བ། སེམས་ལ་ཤར་བ། ཕ་མའི་སེམས་ཆུ། བུ་ཕྲུག་གི་སེམས་རྡོ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀུན་གཞི་དང་། དྲན་པ། ནང་གི་བྱེད་པ། རྣམ་ཤེས། བློ། ཡིད། རིག་པ། ཤེས་པ་བཅས་སོ། (2) གཙོ་སེམས་ཀྱི་བསྡུས་མིང་།
- language:
- Tibetan
12. smon lam tshig mdzod chen mo
-
1 རང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཤེས་པ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། སེམས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ། སེམས་ཀྱིས་མི་བཟོད་པ། གཞན་སེམས་དཀྲུག་པ། སེམས་འཁྱམས་པ། སེམས་འཁྲུགས་པ། སེམས་གུ་ཡངས་པོ། སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ། སེམས་བསྒྱུར་བ། སེམས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ། སེམས་གཏིང་ནས་ཁྲོ་བ། རང་སེམས་དང་མཐུན་པ། སེམས་འདོགས་པར་བྱེད་པ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ། སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། སེམས་ཡེང་ཡེང་བ། སེམས་ལ་འཁུམས་པ། སེམས་ལ་འཕྲེང་བ། སེམས་ལ་བབ་པ། སེམས་ལ་གཟིར་བ། སེམས་ལ་ཤར་བ། ཕ་མའི་སེམས་ཆུ། བུ་ཕྲུག་གི་སེམས་རྡོ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀུན་གཞི་དང༌། དྲན་པ། ནང་གི་བྱེད་པ། རྣམ་ཤེས། བློ། ཡིད། རིག་པ། ཤེས་པ་བཅས་སོ། 2 གཙོ་སེམས་ཀྱི་བསྡུས་མིང༌།
- language:
- Tibetan
-
3.མྱོང་ཚོར་གྱི་ནུས་པ་ཞིག་སྟེ། སེམས་ལྡན་སེམས་མེད། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ནང་གི་དབང་བོར་བརྟེན་ནས་ཕྱིའི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། རྟོགས་པ། འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་རིམ་རིལ་བོའི་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་མིང་སྟེ། སེམས་ལ་ཤར། སེམས་ནས་མ་བརྗེད། སེམས་ལ་དྲན་ལྟ་བུ། 0ཆགས་སྡང་བརྩེ་དུང་སོགས་སྐྱེ་བའི་བྱ་རིམ་གྱི་སྤྱི་འདུས་ཏེ། སེམས་ཚིག སེམས་སྡུག སེམས་སྐྱིད་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
13. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- citta
- cittatā
- cetana
- cetas
- caitasika
- mānasa
14. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
saṃ. 1. cittam
- language:
- Sanskrit
-
i. = ཡིད manaḥ — སོགས་པས་ན་སེམས་སོ༎ cinotīti cittam abhi.sphu.276kha/1105; སེམས་ནི་དོན་ཙམ་འཛིན་པའོ༎ cittamarthamātragrāhi nyā.ṭī.43kha/64; འོད་སྲུངས་སེམས་ནི་གཟུགས་མེད་པ…གནས་མེད་པའོ༎ cittaṃ hi kāśyapa arūpam … aniketam śi.sa.130kha/126; བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས bodhicittam ga.vyū.309kha/396; cetaḥ — བརྩོན་འགྲུས་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ༎ vīryaṃ cetaso'bhyutsāhaḥ abhi.bhā.65kha/191; ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསླབ་པ་རྣམས…འཛིན་དུ་འཇུག་པ śikṣāsu…nirāmiṣeṇa cetasā samādāpanā bo.bhū.118ka/152; manaḥ — རྐང་པའི་མཐེ་བོ་གཅིག་ལ་སེམས་གཏད་ནས ekasmin pādāṅguṣṭhe mana upanibadhya abhi.sphu.162ka/896; buddhiḥ — ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན༎ kāyavāgbuddhivaiguṇyam pra.vā.113ka/1.144; hṛd — ཞེ་སྡང་ཟུག་རྔུའི་སེམས་འཆང་ན། /ཡིད་ནི་ཞི་བ་ཉམས་མི་མྱོང་༎ manaḥ śamaṃ na gṛhṇāti…dveṣaśalye hṛdi sthite
- language:
- Sanskrit
-
bo.a.14kha/6.3; hṛdayam — བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ང་རྒྱལ་སེམས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ལ༎ nāhaṅkāraścalati hṛdayādātmadṛṣṭau tu satyām
- language:
- Sanskrit
-
ta.pa.314ka/1095; vijñānam — དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་རྣོ་བས་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བའི་ཐབས་བསམས་ཏེ atha bodhisattvaḥ paṭuvijñānatvādvicintya śalyoddharaṇopāyam jā.mā.210kha/246; jā.mā.151ka/174
- language:
- Sanskrit
-
ii. = ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས ālayavijñānam — དེ་ལ་སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ༎ tatra cittamālayavijñānam sū.vyā.249kha/167 2. = བསམ་པ cintā — ཐམས་ཅད་ལས་ནི་སེམས་བསྡུས་ནས། /ནང་གི་བདག་ཉིད་ག.ཡོ་མེད་པར། /གནས་ནའང་མིག་གིས་གཟུགས་དག་ནི། /མཐོང་བའི་བློ་དེ་དབང་སྐྱེས་ཡིན༎ saṃhṛtya sarvataścintāṃ stimitenāntarātmanā
- language:
- Sanskrit
-
sthito'pi cakṣuṣā rūpamīkṣate sākṣajā matiḥ
- language:
- Sanskrit
-
pra.vā.123ka/2.124; bhāvaḥ — ནང་གི་སེམས་འཇམ་པོས་ཚར་གཅད་པ་དང snigdhena cāntarbhāvena vinigrahe bo.bhū.79ka/101; རྒྱལ་པོ་དེ་སེམས་རབ་ཏུ་གདུག་པས praduṣṭabhāvāttu sa rājā jā.mā.168kha/194; manorathaḥ — སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྔོན། /རང་གི་དོན་དུ་འདི་འདྲའི་སེམས། /རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མ་རྨིས་ན། /གཞན་གྱི་དོན་དུ་ག་ལ་སྐྱེ༎ teṣāmeva ca sattvānāṃ svārthe'pyeṣa manorathaḥ
- language:
- Sanskrit
-
notpannapūrvaḥ svapne'pi parārthe sambhavaḥ kutaḥ
- language:
- Sanskrit
-
bo.a.3ka/1.24 3. = སེམས་དཔའ sattvaḥ — དཔག་མེད་དོན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་སེམས༎ amitaprabha amoghasiddhi vajrasattvaḥ he.ta.23ka/76; རྡོ་རྗེ་ཅན་དང་རྡོ་རྗེ་སེམས། /རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དབང་ཕྱུག་དང་༎ vajrī vajrasattvaśca vajrabhairava īśvaraḥ
- language:
- Sanskrit
-
vi.pra.140kha/1, pṛ.40 4. cetanā — སྔགས་ཀྱིས་རྨོངས་པར་བྱས་པ་བཞིན། /བདག་ལ་འདིར་སེམས་མེད་དུ་ཟད༎ atra me cetanā nāsti mantrairiva vimohitaḥ
- language:
- Sanskrit
-
bo.a.9ka/4.27; སྲོག་གི་རླུང་རྣམས་དག་གི་རྟེན་ནི་སེམས་ཡིན་ནོ༎ cetanā prāṇavāyorādhāraḥ vi.pra.228ka/2.19; caitanyam — གལ་ཏེ་སེམས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་རླུང་འབྱིན་པ་དང་འདྲེན་པ་རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ༎ yadi prāṇāpānakāryaṃ caitanyam, tadā preraṇākarṣaṇe vāyoḥ prayatnena vinā syātām pra.a.62ka/70
- language:
- Sanskrit
-
kṛ. cintayan — སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན cintayatastulayata upaparīkṣamāṇasya a.śa.64kha/56
- language:
- Sanskrit
-
u.pa. cintī — འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ āryabrahmaviśeṣacintiparipṛcchānāmamahāyānasūtram ka.ta.160
- language:
- Sanskrit
-
= སེམས་པ།
- language:
- Sanskrit
-
(dra.— གནོད་སེམས། བརྣབ་སེམས།).
- language:
- Sanskrit
- Classes of Verbs:
sems/ has 26 other terms directly related to it, which are presented here.