Skip to main content Skip to search
sems/
ID:
T207005
  • སེམས (Tibetan, Tibetan script, Original)
    • > sems/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
    • > sem (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)

David Higgins Lexicon of Tibetan Buddhist Topics and Terminology

is contrasted with
sems nyid/, ye shes/, ye shes/, sems nyid/
is part of the phrase
dal 'byor dang sems/
is a partial synonym of
blo/
Sanskrit:
citta

Passages

, 2: 745.4.

This passage offers a definition of the term sems. In discussing the rig pa'i lam (see under thun mong ma tin pa'i lam lnga), 'Jigs med gling pa discusses the Rdzogs chen view of mind. (See rig pa'i lam under shes rab gsum.)

, 1: 150.6.

In response to the tenth question of chapter three, the author concisely and systematically defines blo and cognate terms in this passage.

, 3: 630.1.

Among the ten seminal distinctions (shan 'byed) Yon tan rgya mtsho adopts as a framework for discussing the essentials of Rdzogs chen philosophy. He includes the distinction concerning the gist of the freedom mode (grol tshul). In this passage, mind (sems) is classified in terms of the five elemental forces and contrasted with sems nyid.

Other Dictionaries

Other Dictionaries

1. Nathan Hill Verbinator

has as present tense
sems/
has as past tense
bsams/, sems/
has as future tense
bsam/
has as imperative tense
soms/, som/
is the present tense of
sems/
is the past tense of
sems/
Classes of Verbs:

Syntax: [Erg. Abs.] (Tournadre & Dorje 2003: 176). [Erg. Obl.] (Hackett 2003).
Characteristic Example: ཡིད་ཀྱིས [TD.] ཐོས་དོན་སོགས [LZ.] ཡིད་ལ [ND.]
Meaning: 1. To think. 2. To fancy, imagine [CD.] To think, to consider [DK.] To think [DS.] To examine, think about [TC.]

language:
English

2. Jeffrey Hopkins Dictionary

བསམ། སེམས། བསམས། སོམས། 
Hopkins' Translations: verb: think [in the sense of have an opinion]; contemplate; noun: mind; consciousness; thought; continuum
Others' Translations: {C}attitude of mind; state of thought; state of mind; heart; inclination to; mind; mental activity; fancies (himself for); thinks of; minds about; thinks about; thinks with regard to; minds; puts his mind to; sets above; feel conceited; cares about; mindful thought
Sanskrit: {LCh,MV,MSA,C}citta; {C}cittatā; {C,MSA,MV}cetas; {MSA}cetanā; {MSA}cetasika; {MSA}caitasika; {C,MSA}manas; {C}manyate (=samanupaśyati); {C}matī; {MSA}(anv √īkṣ): anvīkṣati; {MSA}(... snyam sems so = (√vṛt): iti vartate); cittam; saṃtāna

མཚན་ཉིད། རང་གི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་སེམས་བྱུང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ། 
Def.: that which has similarity with mental factors that arise as its [i.e., a main mind's] accompaniers

delete Eng trans [in the sense of have an opinion]? {SW}

language:
Tibetan

3. Dan Martin Dictionary

cetas, citta, mind, thought. Sometimes used as an abbr. for Bodhicitta. Frequently a word for 'mind' that is not 'clearly comprehended' (byang chub), in which case it is may be regarded as the special power of Total Knowledge, but not Total Knowledge itself. For the distinction between sems and rig pa see 91 I 579.3 ff. There are said to be 24 distinctions (I 581.2). It obscures the Total Knowledge substantiality (I 581.5).

language:
English

4. Rangjung Yeshe Dictionary

  • mind, 'cognitive act', grasping mind, frame of mind, mind or soul, thought, main mind, cognitive act[s] Syn རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ experiencing, potential for experience, general forms of experience, grasping, conceptual mind, attitude, intent; (ordinary) mind; attention; cognition, cognitive act, mind or soul, grasping mind, frame of mind, thought, main mind. Syn རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ experiencing, potential for experience, general forms of experience, conceptual mind, attitude, intent. mind, thoughts, thought process, [chitta]; Def. by Jamgön Kongtrül: ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་སམ་ས་བོན་བསགས་པ་དང་སྣ་ཚོགས་ལ་དམིགས་པ་དང་དོན་ལ་སེམས་པས་ན་སེམས་སུ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་

    language:
    English
  • Longchenpa's def: ཁམས་གསུམ་པའི་གློ་བུར་བའི་དྲི་མ་ཚོགས་བརྒྱད་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པའོ་

    language:
    English
  • cognitive act

    language:
    English
  • Mind

    language:
    English

5. Ives Waldo Dictionary

1) cognition, awareness, mind, experience, heart; 2) gtso sems [primary mind/ stream of consciousness/ cognitive act; 3) alaya/ consciousness; 4) attitude, intent; 5) grasping

language:
English

6. Jim Valby Dictionary

citta, (-, body-, finite) mind, minding, thoughts, noetic, responsiveness, mentation, spirituality, attitudinal cognition, cognitive act, mentation, experiencing, potential for experience, general forms of experience, attitude, perceptual readiness, noetic-noematic structure, psychology, soul, spirit, (sometimes abbr. for sems nyid or byang chub sems), want particle, primary mind, experiencing process, Instructions on the Mind written by gnyen dpal dbyangs, thought process, ordinary mind, attention, attentive mind, conscious mind, state of mind

language:
English

7. Richard Barron Dictionary

(ordinary) mind

language:
English

8. bod rgya tshig mdzod chen mo

[2937] ... 1༽ རང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཤེས་པ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། ... སེམས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ། ... སེམས་ཀྱིས་མི་བཟོད་པ། ... གཞན་སེམས་དཀྲུག་པ། ... སེམས་འཁྱམས་པ། ... སེམས་འཁྲུགས་པ། ... སེམས་གུ་ཡངས་པོ། ... སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ། ... སེམས་བསྒྱུར་བ། ... སེམས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ། ... སེམས་གཏིང་ནས་ཁྲོ་བ། ... རང་སེམས་དང་མཐུན་པ། ... སེམས་འདོགས་པར་བྱེད་པ། ... སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ། ... སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། ... སེམས་ཡེང་ཡེང་བ། ... སེམས་ལ་འཁུམས་པ། ... སེམས་ལ་འཕྲེང་བ། ... སེམས་ལ་བབ་པ། ... སེམས་ལ་གཟིར་བ། ... སེམས་ལ་ཤར་བ། ... ཕ་མའི་སེམས་ཆུ། བུ་ཕྲུག་གི་སེམས་རྡོ། ... མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀུན་གཞི་དང། དྲན་པ། ནང་གི་བྱེད་པ། རྣམ་ཤེས། བློ། ཡིད། རིག་པ། ཤེས་པ་བཅས་སོ། 2༽ གཙོ་སེམས་ཀྱི་བསྡུས་མིང། 

language:
English

9. dag yig gsar bsgrigs

is related to
bsam/, sems khur/, sems 'khral/, sems ngan/, sems rgyud/, sems can/, sems chung /, sems drug, sems sde/, sems pa/, sems byung /, sems las/
  • ༡ མྱོང་ཚོར་གྱི་ནུས་པ་ཞིག་སྟེ། སེམས་ལྡན། སེམས་མེད། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།

    language:
    Tibetan
  • ༢ ནང་གི་དབང་བོར་བརྟེན་ནས་ཕྱིའི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་རྟོགས་པ་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་རིམ་རིལ་བོའི་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་མིང་སྟེ། སེམས་ལ་ཤར། སེམས་ནས་མ་བརྗེད། སེམས་ལ་དྲན་ལྟ་བུ།

    language:
    Tibetan
  • ༣ ཆགས་སྡང་བརྩེ་དུང་སོགས་སྐྱེ་བའི་བྱ་རིམ་གྱི་སྤྱི་འདུས་ཏེ། སེམས་ཚིག སེམས་སྡུག སེམས་སྐྱིད་ལྟ་བུ།

    language:
    Tibetan
  • ༤ བསམ་གྱི་ད་ལྟ་བ། ( སེམས་བ སྐྱེ ད ) རང་རྒྱུ་གཞན་ཕན་དོན་གཉེར་གྱི་འདུན་པར་དྲངས་ཤིང་། གྲོགས་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་འཇུག་སྒོར་གྱུར་པའི་ལམ་གྱི་རིགས་སུ་གནས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཐེག་ཆེན་གཙོ་བོའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རིག་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ།

    language:
    Tibetan
  • ནི་ད་ལྟ་བ་སྟེ། གཞུང་ དོ ན་སེམས་མཁན། དོན་གལ་ཆེན་ཡིད་ལ་སེམས་ཀྱིན་འདུག་ལྟ་བུ།

    language:
    Tibetan

10. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo

རང་ཡུལ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་སོ་སོར་རིག་པའི་གཙོ་བོའི་རྣམ་རིག་ སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དོན་གཅིག། གཅོ་སེམས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་ཟེར། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་་གམ་བདུན་ནམ། བརྒྱད་བཅས་ཀྱི་བཞེད་སྲོལ་ཡོད།

language:
Tibetan

11. Thupten Phuntsok Dictionary

(1) རང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཤེས་པ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ། སེམས་ཀྱིས་མི་བཟོད་པ། གཞན་སེམས་དཀྲུག་པ། སེམས་འཁྱམས་པ། སེམས་འཁྲུགས་པ། སེམས་གུ་ཡངས་པོ། སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ། སེམས་བསྒྱུར་བ། སེམས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ། སེམས་གཏིང་ནས་ཁྲོ་བ། རང་སེམས་དང་མཐུན་པ། སེམས་འདོགས་པར་པ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ། སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། སེམས་ཡེང་ཡེང་བ། སེམས་ལ་འཁུམས་པ། སེམས་ལ་འཕྲེང་བ། སེམས་ལ་བབ་པ། སེམས་ལ་གཟིར་བ། སེམས་ལ་ཤར་བ། ཕ་མའི་སེམས་ཆུ། བུ་ཕྲུག་གི་སེམས་རྡོ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀུན་གཞི་དང་། དྲན་པ། ནང་གི་བྱེད་པ། རྣམ་ཤེས། བློ། ཡིད། རིག་པ། ཤེས་པ་བཅས་སོ། (2) གཙོ་སེམས་ཀྱི་བསྡུས་མིང་།

language:
Tibetan

12. smon lam tshig mdzod chen mo

  • 1 རང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཤེས་པ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། སེམས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ། སེམས་ཀྱིས་མི་བཟོད་པ། གཞན་སེམས་དཀྲུག་པ། སེམས་འཁྱམས་པ། སེམས་འཁྲུགས་པ། སེམས་གུ་ཡངས་པོ། སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ། སེམས་བསྒྱུར་བ། སེམས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ། སེམས་གཏིང་ནས་ཁྲོ་བ། རང་སེམས་དང་མཐུན་པ། སེམས་འདོགས་པར་བྱེད་པ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ། སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། སེམས་ཡེང་ཡེང་བ། སེམས་ལ་འཁུམས་པ། སེམས་ལ་འཕྲེང་བ། སེམས་ལ་བབ་པ། སེམས་ལ་གཟིར་བ། སེམས་ལ་ཤར་བ། ཕ་མའི་སེམས་ཆུ། བུ་ཕྲུག་གི་སེམས་རྡོ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀུན་གཞི་དང༌། དྲན་པ། ནང་གི་བྱེད་པ། རྣམ་ཤེས། བློ། ཡིད། རིག་པ། ཤེས་པ་བཅས་སོ། 2 གཙོ་སེམས་ཀྱི་བསྡུས་མིང༌།

    language:
    Tibetan
  • 3.མྱོང་ཚོར་གྱི་ནུས་པ་ཞིག་སྟེ། སེམས་ལྡན་སེམས་མེད། སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ནང་གི་དབང་བོར་བརྟེན་ནས་ཕྱིའི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། རྟོགས་པ། འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་བྱ་རིམ་རིལ་བོའི་སྤྱི་འདུས་ཀྱི་མིང་སྟེ། སེམས་ལ་ཤར། སེམས་ནས་མ་བརྗེད། སེམས་ལ་དྲན་ལྟ་བུ། 0ཆགས་སྡང་བརྩེ་དུང་སོགས་སྐྱེ་བའི་བྱ་རིམ་གྱི་སྤྱི་འདུས་ཏེ། སེམས་ཚིག སེམས་སྡུག སེམས་སྐྱིད་ལྟ་བུ།

    language:
    Tibetan

13. Yogācāra Glossary

Sanskrit:


  • citta
  • cittatā
  • cetana
  • cetas
  • caitasika
  • mānasa

14. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary

  • saṃ. 1. cittam

    language:
    Sanskrit
  • i. = ཡིད manaḥ — སོགས་པས་ན་སེམས་སོ༎ cinotīti cittam abhi.sphu.276kha/1105; སེམས་ནི་དོན་ཙམ་འཛིན་པའོ༎ cittamarthamātragrāhi nyā.ṭī.43kha/64; འོད་སྲུངས་སེམས་ནི་གཟུགས་མེད་པ…གནས་མེད་པའོ༎ cittaṃ hi kāśyapa arūpam … aniketam śi.sa.130kha/126; བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས bodhicittam ga.vyū.309kha/396; cetaḥ — བརྩོན་འགྲུས་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ༎ vīryaṃ cetaso'bhyutsāhaḥ abhi.bhā.65kha/191; ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསླབ་པ་རྣམས…འཛིན་དུ་འཇུག་པ śikṣāsu…nirāmiṣeṇa cetasā samādāpanā bo.bhū.118ka/152; manaḥ — རྐང་པའི་མཐེ་བོ་གཅིག་ལ་སེམས་གཏད་ནས ekasmin pādāṅguṣṭhe mana upanibadhya abhi.sphu.162ka/896; buddhiḥ — ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན༎ kāyavāgbuddhivaiguṇyam pra.vā.113ka/1.144; hṛd — ཞེ་སྡང་ཟུག་རྔུའི་སེམས་འཆང་ན། /ཡིད་ནི་ཞི་བ་ཉམས་མི་མྱོང་༎ manaḥ śamaṃ na gṛhṇāti…dveṣaśalye hṛdi sthite

    language:
    Sanskrit
  • bo.a.14kha/6.3; hṛdayam — བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་ང་རྒྱལ་སེམས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ལ༎ nāhaṅkāraścalati hṛdayādātmadṛṣṭau tu satyām

    language:
    Sanskrit
  • ta.pa.314ka/1095; vijñānam — དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་རྣོ་བས་ཟུག་རྔུ་དབྱུང་བའི་ཐབས་བསམས་ཏེ atha bodhisattvaḥ paṭuvijñānatvādvicintya śalyoddharaṇopāyam jā.mā.210kha/246; jā.mā.151ka/174

    language:
    Sanskrit
  • ii. = ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས ālayavijñānam — དེ་ལ་སེམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ༎ tatra cittamālayavijñānam sū.vyā.249kha/167 2. = བསམ་པ cintā — ཐམས་ཅད་ལས་ནི་སེམས་བསྡུས་ནས། /ནང་གི་བདག་ཉིད་ག.ཡོ་མེད་པར། /གནས་ནའང་མིག་གིས་གཟུགས་དག་ནི། /མཐོང་བའི་བློ་དེ་དབང་སྐྱེས་ཡིན༎ saṃhṛtya sarvataścintāṃ stimitenāntarātmanā

    language:
    Sanskrit
  • sthito'pi cakṣuṣā rūpamīkṣate sākṣajā matiḥ

    language:
    Sanskrit
  • pra.vā.123ka/2.124; bhāvaḥ — ནང་གི་སེམས་འཇམ་པོས་ཚར་གཅད་པ་དང snigdhena cāntarbhāvena vinigrahe bo.bhū.79ka/101; རྒྱལ་པོ་དེ་སེམས་རབ་ཏུ་གདུག་པས praduṣṭabhāvāttu sa rājā jā.mā.168kha/194; manorathaḥ — སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྔོན། /རང་གི་དོན་དུ་འདི་འདྲའི་སེམས། /རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མ་རྨིས་ན། /གཞན་གྱི་དོན་དུ་ག་ལ་སྐྱེ༎ teṣāmeva ca sattvānāṃ svārthe'pyeṣa manorathaḥ

    language:
    Sanskrit
  • notpannapūrvaḥ svapne'pi parārthe sambhavaḥ kutaḥ

    language:
    Sanskrit
  • bo.a.3ka/1.24 3. = སེམས་དཔའ sattvaḥ — དཔག་མེད་དོན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་སེམས༎ amitaprabha amoghasiddhi vajrasattvaḥ he.ta.23ka/76; རྡོ་རྗེ་ཅན་དང་རྡོ་རྗེ་སེམས། /རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་དབང་ཕྱུག་དང་༎ vajrī vajrasattvaśca vajrabhairava īśvaraḥ

    language:
    Sanskrit
  • vi.pra.140kha/1, pṛ.40 4. cetanā — སྔགས་ཀྱིས་རྨོངས་པར་བྱས་པ་བཞིན། /བདག་ལ་འདིར་སེམས་མེད་དུ་ཟད༎ atra me cetanā nāsti mantrairiva vimohitaḥ

    language:
    Sanskrit
  • bo.a.9ka/4.27; སྲོག་གི་རླུང་རྣམས་དག་གི་རྟེན་ནི་སེམས་ཡིན་ནོ༎ cetanā prāṇavāyorādhāraḥ vi.pra.228ka/2.19; caitanyam — གལ་ཏེ་སེམས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་རླུང་འབྱིན་པ་དང་འདྲེན་པ་རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ༎ yadi prāṇāpānakāryaṃ caitanyam, tadā preraṇākarṣaṇe vāyoḥ prayatnena vinā syātām pra.a.62ka/70

    language:
    Sanskrit
  • kṛ. cintayan — སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན cintayatastulayata upaparīkṣamāṇasya a.śa.64kha/56

    language:
    Sanskrit
  • u.pa. cintī — འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ āryabrahmaviśeṣacintiparipṛcchānāmamahāyānasūtram ka.ta.160

    language:
    Sanskrit
  • = སེམས་པ།

    language:
    Sanskrit
  • (dra.— གནོད་སེམས། བརྣབ་སེམས།).

    language:
    Sanskrit
Classes of Verbs:

sems/ has 26 other terms directly related to it, which are presented here.


Sanskrit:


  • citta
  • cittatā, cetana, cetas, caitasika, mānasa