- sems pa/
- ID:
- T207929
- སེམས་པ (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > sems pa/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > sempa (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
Other Dictionaries
1. Jeffrey Hopkins Dictionary
Hopkins' Translations: intention; [the mental factor of] intention; intentionality
Others' Translations: {C}ideas; habits; reflect (on); deliberation; reflection; volition; act of will; will (for); find; entrance; discovers; think; seat; resolution; mentality
Sanskrit: {LCh,C,MSA,MV}cetanā; {MV}cetana; {MV}cintanā; {C}cintayati; {C}cintatā; {C,MSA}cintā; {L,MV}cintana; {C}samanvāharati; {C}samudācāra; {C}vindati; {C}asaya; {MSA}(anv √i): anveti; {MSA}āśaya; {MSA}buddhi; {MSA}saṃjñā
one of the five omnipresent mental factors (kun 'gro lnga, pañca-sarvatraga); for others see: kun 'gro
- language:
- English
2. Rangjung Yeshe Dictionary
-
སེམས་པ་, བསམས་པ་, བསམ་པ་, སོམས་ trans. v.; 1) to think, reflect, assume, apprehend, intend, direct one's mind, pay, attention, be conscious. 2) contemplation, one of the ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་ ten religious practices. 3) intention, motivation, mentation, thinking, directing thought, mentation, apprehension, reflection, volition. 4) will, act of will. 5) motivator, activator. 6) conscious apprehension. 7) Attraction, as one of the five ever-present mental states; one of ཀུན་འགྲོ་ལྔ་. Def. by Jamgön Kongtrül: སེམས་ཡུལ་ལ་གཡོ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་འབྱུར་, connects primary mind to an object of perception or action. Syn ལས་ / འདུ་བྱེད་
- language:
- Tibetan
-
attraction [thd]
- language:
- English
3. Ives Waldo Dictionary
1) (Tha dad pa bsams pa, bsam pa, soms,, think [about]/ reflect/ apprehend/ intend/ examine and analyze; 2) contemplation; 3) intention, motivation, mentation, [conscious] apprehension, volition; 4) [act of] will; 5) motivator, activator; 6) attraction; 7) directing thought/ mind to, mental event; 8) conscious, attraction *[R]
- language:
- English
4. Jim Valby Dictionary
directionality of mind, mibp 25, motivation, mental activity, psychic energy, motivating force, think over, ponder, imagine, think, fancy, imagine, remember, intention, concentration, someone who thinks that
- language:
- English
5. Richard Barron Dictionary
(ordinary) mentation/ thinking (about); (to pay) attention; to think about
- language:
- English
6. bod rgya tshig mdzod chen mo
[2944] 1. ༼ཐ་དད་པ༽ བསམས་པ། བསམ་པ། སོམས། ། རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པ་དང་ཡིད་ལ་སྐོར་བ། ... ཇི་ལྟར་བསམས་པ་ལྟར་ཁ་ནས་ཤོད། ... གང་བརྩམས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་སེམས། ... བདེ་སྐྱིད་འཐོབ་པར་སེམས་པ། ... 2. ཀུན་འགྲོ་ལྔའི་ཡ་གྱལ། རང་ཡུལ་ལ་གཡོ་ཞིང་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དེ་ཡིད་ལ་འཇགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའོ། ... སེམས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ། ... སེམས་པ་བཟང་པོ། ... དེ་འདྲའི་སེམས་པ་གནག་པ་ལ། ... སེམས་ཕྲ་བ། ...
- language:
- English
7. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- sems/
-
( ༡ ) བསམས་པའམ་བསམ་པ། སོམས། རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པ་དང་ཡིད་ལ་སྐོར་བ། ཇི་ལྟར་བསམ་པ་ལྟར་ཁ་ནས་ཤོད། གང་བརྩམས་ལམ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་སེམས། བདེ་སྐྱིད་འཐོབ་པར་སེམས་པ་ལྟ་བུ
- language:
- Tibetan
-
( ༢ ) ཀུན་འགྲོ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་རང་ཡུལ་ལ་གཡོ་ཞིང་འཇུག་པའི་ཆ་ནས་ཡུལ་དེ་ཡིད་ལ་འཇགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ། སེམས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ། སེམས་པ་བཟང་ བོ ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།
- language:
- Tibetan
8. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo
རང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་དང་ཚོར་བ་སོགས་རང་གི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཞིང་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ཞིག།
- language:
- Tibetan
9. Thupten Phuntsok Dictionary
(１) 〔ཐ་དད་པ〕བསམས་པ། བསམ་པ། སོམས། རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པ་དང་ཡིད་ལ་སྐོར་བ། ཇི་ལྟར་བསམས་པ་ལྟར་ཁ་ནས་ཤོད། གང་བརྩམས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་སེམས། བདེ་སྐྱིད་འཐོབ་པར་སེམས་པ། (２) ཀུན་འགྲོ་ལྔའི་ཡ་གྱལ། རང་ཡུལ་ལ་གཡོ་ཞིང་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དེ་ཡིད་ལ་འཇགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའོ། །སེམས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ། སེམས་པ་བཟང་པོ། དེ་འདྲའི་སེམས་པ་གནག་པ་ལ། སེམས་ཕྲ་བ།
- language:
- Tibetan
10. smon lam tshig mdzod chen mo
-
1.ཐ་དད་པ བསམས་པ། བསམ་པ། སོམས།། རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པ་དང་ཡིད་ལ་སྐོར་བ། ཇི་ལྟར་བསམས་པ་ལྟར་ཁ་ནས་ཤོད། གང་བརྩམས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་སེམས། བདེ་སྐྱིད་འཐོབ་པར་སེམས་པ།
- language:
- Tibetan
-
2.ཀུན་འགྲོ་ལྔའི་ཡ་གྱལ། རང་ཡུལ་ལ་གཡོ་ཞིང་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་དེ་ཡིད་ལ་འཇགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པའོ། སེམས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ། སེམས་པ་བཟང་པོ། དེ་འདྲའི་སེམས་པ་གནག་པ་ལ། སེམས་ཕྲ་བ།
- language:
- Tibetan
11. Mahāvyutpatti: Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary
- Sanskrit:
-
- cetanā
- cintanā
12. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- cintana
- cintayat
- cintā
- pradhyāna
- /cint:cintayanti
- /man:manyante
- cetanā
13. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
kri. (varta.; saka.; བསམ bhavi., བསམས bhūta., སོམས vidhau) 1. cintayati — དོན་སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ arthaṃ vā cintayati, tulayati śrā.bhū.39kha/101; དེ་ཡང་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སེམས་པ tacca tīvreṇāśayena cintayanti śi.sa.169ka/166; vicintayati — འཁོར་བའི་བསམ་པ་ལ་སེམས་ཏེ sāṃsārikīṃ cintāṃ vicintayanti kā.vyū.206ka/263; anuvicintayati — གང་བུ་དང་བུ་མོ་དང་ཆུང་མ་དང…ལ་སེམས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་མི་ཤེས་པ་ཡིན ajñānāste sattvā ye putradāradārikāmanuvicintayanti kā.vyū.216ka/275; cintyate — ཤེས་བྱེད་རྟགས་ཀྱི་དངོས་ཡིན་ན། /ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སེམས༎ jñāpake liṅgarūpe ca pakṣadharmādi cintyate
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.52ka/507; cetayati — འཆི་བར་སེམས་པ་དང cetayati vā maraṇāya śrā.bhū.70kha/182; cetayate — ཕན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སེམས་པ arthāyaiva cetayate śrā.bhū.53kha/130; གཞན་ལ་ཡང་གནོད་པར་སེམས paravyābādhāyāpi cetayate ma.ṭī. 209ka/32; manyati — རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུ་མེད་པར། /གང་སེམས་དེ་དག་མཁས་མ་ཡིན༎ nirhetukaṃ vikalpaṃ ye manyanti hi na te budhāḥ
- language:
- Sanskrit
-
la.a.169ka/124; manyate — མཐོང་དང་རྣམ་རྟོག་དབྱེ་མི་ཤེས། /འཇིག་རྟེན་ཕྱི་འོ་སྙམ་དུ་སེམས༎ dṛśyakalpāvibhāgajño loko bāhyaṃ tu manyate
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.40ka/411; anumanyate — གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་སྟེང་གནས་པ། /ཅི་སྟེ་འོག་ན་གནས་སྙམ་སེམས༎ kimūrdhvavṛttimekatve'pyavāgevānumanyate
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.96ka/845; abhimanyate — མཐོང་དང་རྟོག་པའི་རྣམ་དབྱེ་བ། /མི་ཤེས་ཕྱི་འོ་སྙམ་དུ་སེམས༎ dṛśyakalpāvibhāgajño bāhya ityabhimanyate
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.57kha/554; sañcinoti — དུ་བ་རྔུབ་པ་དང་མེ་རྔུབ་པ་དང…རྐང་པ་གཅིག་བཙུགས་པ་དང་གནས་གཅིག་ན་འདུག་པས་དཀའ་ཐུབ་ལ་སེམས་པ dhūmapānāgnipāna…sthānaikacaraṇaiśca tapaḥ sañcinvanti la.vi.123ka/183; anveti — བློ་ཅན་བདོག་དགུ་བཏང་བས་ནོར་མེད་པ། /བདག་ཉིད་ནོར་ལྡན་སེམས་པ་ཇི་ལྟ་བར༎ sarvāstidānādadhano'pi dhīmānātmānamanveti yathāstimantam
- language:
- Sanskrit
-
sū.a.207ka/110 2. maṃsyate — དེ་དག་ཀྱང་དེ་ནས་འབྱོལ་བར་སེམས་སོ༎ tāstato'pakramitavyaṃ maṃsyante a.sā.81ka/45 3. mene — ཐུབ་དབང་རྣམས་ཀྱི་གཏམ་ལ་བཤད་པ་ཡིས། /མཐོ་རིས་གནས་ནི་མིག་ལམ་གྱུར་པར་སེམས༎ mene munīndraiḥ kathitaṃ kathāsu svargāṅgaṇaṃ dṛṣṭipathaṃ prayātam
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.124ka/65.69; vimamarśa — བརྐམ་པ་དང་ནི་ཕན་བཏགས་དེས་ཡིད་དྲངས་པ་ན། /སྙིང་ནི་བར་མ་དོར་གྱུར་དེ་དང་དེ་དག་སེམས༎ lobhena tena ca kṛtena vikṛṣyamāṇo dolāyamānahṛdayo vimamarśa tattat
- language:
- Sanskrit
-
jā.mā.153kha/177 4. manyeta — འདི་དག་འདི་ཡིས་བྱས་ཞེས་རྨོངས་པའི་བློ་ཅན་འབྲས་མེད་དེ་དག་སེམས༎ etenaitatkṛtamiti mudhā manyeta mugdhabuddhiḥ a.ka.75ka/62.16;
- language:
- Sanskrit
-
saṃ. 1. cintā — སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་པ sattvārthacintā sū.vyā.216ka/122; དངོས་པོ་སེམས་པ vastucintā pra.a.90ka/97; བསྟན་བཅོས་མི་འདོད་ན་ནི། དེ་ལ་སེམས་པ་མི་འཇུག་པ་ཁོ་ནའོ༎ āgamāniṣṭau hi tatra cintā'navatāra eva pra.a.175kha/527; དོན་སེམས་པ་ལ arthacintāyām bo.bhū.139ka/179; āśayaḥ — དེ་ཡི་རྩ་བ་སྙིང་རྗེར་འདོད། /རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཕན་པར་སེམས༎ karuṇāmūla iṣṭo'sau sadāsattvahitāśayaḥ
- language:
- Sanskrit
-
sū.a.139kha/15; samīhā — དོན་གཞན་ལ་སེམས་པས་འཇུག་པའི་དོན་གཞན་ལ་མི་སླུ་བ་ནི་འདོད་རྒྱལ་བར་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ anyārthasamīhayā pravṛttasyārthāntarasaṃvādo yādṛcchikaḥ sambhāvyate ta.pa.312ka/1087; saṅkalpaḥ — བརྙས་པ་དང་བསྐྱིས་པ་དག་མི་སྦྱིན་པར་སེམས་པའོ༎ yācato dhā(noddhā bho.pā.)rayoradānasaṅkalpe vi.sū.16kha/18; matiḥ — དེ་ལྟར་སེམས་པ་དེ་ལ་ནི། /ཡང་དག་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ༎ tasyaivaṃmatinaḥ samyagjñānaṃ notpadyate ra.vi.115ka/78; cintanam — བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་སེམས་པས་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ yad bodhisattvānāṃ parārthacintanāt sukham sū.vyā.141kha/19; བྱིངས་འདི་ནི་སེམས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། སེམས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ༎ cintanārtho hyeṣa dhātuḥ
- language:
- Sanskrit
-
cintanaṃ ca prajñā abhi.bhā.66ka/1127; cintanā — དོན་སེམས་པ་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་ནུས་པ་དང arthacintanāprativedhasamarthasya bo.bhū.93kha/119; pradhyānam — སེམས་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་དང་མཚན་མོ་ཡུན་ཐུང་ངུ་ཉལ་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་མི་ཉལ་བ pradhyānaparataḥ alpaṃ rātrau svapan bahu jāgran bo.bhū.144ka/185; ādhyānam — སེམས་པ་ནི་མོད་ལ་སེམས་པའོ༎ ādhyānaṃ ca ānupūrvyeṇa cintā ta.pa.176ka/811 2. cetanā — སྦྱིན་པའི…རྒྱུ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་པའོ༎ dānasya… alobhādisahajā cetanā hetuḥ sū.vyā.200kha/102; sañcetanā — ལོག་ཤེས་དང་ནི་དེ་ལས་བྱུང་། /སྲེད་པ་སེམས་པའི་དབང་དག་གིས། /དམན་གནས་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན༎ mithyājñānatadudbhūtatarṣasañcetanāvaśāt
- language:
- Sanskrit
-
hīnasthānagatirjanma pra.vā.117kha/1.263; abhi.sphu.289kha/1135; manyanā — རྒྱུ་བ་དང་སེམས་པ་དང་ག.ཡོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན sarveñjitamanyanāspanditavikalpā(lpasaṃjñā bho.pā.)pagato bhavati da.bhū.240ka/42; saṃjñā — སེམས་པ་དང་མིང་དང… རྣམས་ལ། saṃjñā mi.ko.87kha 3. = སེམས་པ་ཅན caitanyam — སེམས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོའི་ཚིག caitanyeṣu ceti bahuvacanam vā.ṭī.89kha/47 4. = སེམས་པ་ཉིད abhiprāyatā — འཕྱར་བ་ནི་རྩེ་བར་སེམས་པའོ༎ dravatā krīḍābhiprāyatā abhi.sphu.265ka/1083; cittatā — འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་སེམས་པ hitacittatā āryeṣu śi.sa.157ka/151;
- language:
- Sanskrit
-
pā. 1. cetanā
- language:
- Sanskrit
-
i. mahābhūmikacaitta/caitasikabhedaḥ — ཚོར་དང་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང་། /འདུན་དང་རེག་དང་བློ་གྲོས་དྲན། /ཡིད་ལ་བྱེད་དང་མོས་པ་དང་། /ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ༎ vedanā cetanā saṃjñā cchandaḥ sparśo matiḥ smṛtiḥ
- language:
- Sanskrit
-
manaskāro'dhimokṣaśca samādhiḥ sarvacetasi
- language:
- Sanskrit
-
abhi.ko.4kha/2.24; སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ༎ cetanāyāḥ cittābhisaṃskāro manaskarmeti lakṣaṇanirdeśaḥ abhi.sa.bhā.4kha/4
- language:
- Sanskrit
-
ii. sarvatragadharmabhedaḥ — རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་ནོ༎ ebhiḥ sparśamanaskāravedanāsaṃjñācetanākhyaiḥ pañcabhiḥ sarvatragairdharmairanvitam tri.bhā.151ka/40
- language:
- Sanskrit
-
iii. karmabhedaḥ — ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། /དེ་ནི་སེམས་པ་དང་དེས་བྱས། /སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། /དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས༎ karmajaṃ lokavaicitryaṃ cetanā tatkṛtaṃ ca tat
- language:
- Sanskrit
-
cetanā mānasaṃ karma tajjaṃ vākyākarmaṇī
- language:
- Sanskrit
-
abhi.ko.10kha/4.1 2. cintanā, dharmacaryābhedaḥ — ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཡི་གེ་འབྲི… སེམས་པ་དང་སྒོམ་པ་འོ༎ katamad daśadhā dharmacaritam? lekhanā…cintanā bhāvanā ca ma.vi.21ka/157; cintanam—ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡི་གེ་འབྲི་བ་དང… སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའོ༎ mahāyānasya lekhanam…cintanaṃ bhāvanaṃ ca ma.bhā.21kha /157;
- language:
- Sanskrit
-
vi. cintakaḥ — ཆ་ཕྲ་བའི་དོན་ལ་སེམས་པ་དང sūkṣmārthacintakaḥ bo.bhū.195ka/262; བདག་ལ་འགལ་བར་སེམས་པ་རྣམས་ཐལ་བར་མཛོད mama viruddhacittakān bhasmīkuru ba.mā.168kha; pracintakaḥ — དྲན་ལྡན་ཐོས་དང་དེ་ཉིད་ཤེས། /སྔོན་བྱུང་བ་ནི་སེམས་པ་དག༎ smṛtimān śrutitattvajña itihāsapracintakaḥ
- language:
- Sanskrit
-
ma.mū.199kha/215; cetakaḥ — སེམས་པ་ཉིད cetakatvam vi.sū.84kha/101; cetanaḥ — གཞི་མཐུན་པ་ནི་གཙོ་བོ་དང་། /བརྟགས་པའི་དབྱེ་བ་ལས་གཞན་མེད། /སྐྱེས་བུ་དབྱུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། /སྐྱེས་བུ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བཞིན༎ sāmānādhikaraṇyaṃ ca mukhyāmukhyaprabhedataḥ
- language:
- Sanskrit
-
nāparaṃ puruṣo daṇḍaścetanaḥ puruṣastathā
- language:
- Sanskrit
-
pra.a.84ka/91; nibaddhacittaḥ — རང་གི་འཚོ་བ་ཙམ་ཞིག་སེམས་པ svajīvikāmātranibaddhacittāḥ bo.a.9kha/4.40; saṃjñī — མ་རིག་པའི་མུན་པ་བསྩལ་བ་ལ་ནི་སྒྲོན་མ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་སེམས avidyāndhakāravidhvaṃsanamaholkāprādurbhāvasaṃjñī ga.vyū.244kha/327; cintī — ཉེས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ duścintitacintī śrā.bhū.72ka/187; འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ āryabrahmaviśeṣacintiparipṛcchā ka.ta.160;
- language:
- Sanskrit
-
kṛ. cintayan — དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན tasyaivaṃ cintayatastulayata upaparīkṣamāṇasya a.śa.64kha/56; pradhyāyan ma.vyu.7241 (103ka);
- language:
- Sanskrit
-
u.pa. cittaḥ — སེམས་ཅན་གང་དག་བྱམས་པར་སེམས་པ་དང་གནོད་པར་སེམས་པ ye sattvāḥ snigdhacittā vā drugdhacittā vā sa.pu.52ka/92;
- language:
- Sanskrit
-
= སེམས།
- language:
- Sanskrit
sems pa/ has 1 other term directly related to it, which is presented here.