- gzhi/
- ID:
- T170861
- གཞི (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > gzhi/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > zhi (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
David Higgins Lexicon of Tibetan Buddhist Topics and Terminology
- is part of the phrase
- gzhi lam 'bras bu/, gzhi lam 'bras bu/
- has as a division
- gzhi bdun gyi rnam grangs/
Passages
This passage provides instruction on how gzhi, lam, and 'bras bu are present in one fell swoop (gcig chod).
This passage discusses the classical seven one sided interpretations of the gzhi (based on Prajñāpāramitā literature), each of which limits one's understanding of it to a particular intellectual framework. This is illustrated by the old Jain story (used with reference to their syadvāda or "perspectivism" doctrine) of the seven blind men touching an elephant (on this simile, see also Shing rta chen po {116031:327.2} for a Buddhist source, namely the Gsang rgyas kyi snying po'i mdo). The seven interpretations are further elaborated on 8a (with ref to Kun bzang klong drug rgyud {115606:169} on which see also Vimalamitra's Kun tu bzang po'i klong drug rgyud kyi 'grel pa {116101:266}, Sgra thal 'gyur {115721:181}, and Mu tig phreng ba {115636:513}).
Other Dictionaries
1. Jeffrey Hopkins Dictionary
Hopkins' Translations: basis; ground; base; foundation; locus; bases; phenomenon
Others' Translations: {C}root; fudamental; storehouse; word; step; foot
Sanskrit: {MSA,MV}ādhāra; {MSA,MV}vastu; {MSA}vastutas; {MV}vastutva; {N}adhikaraṇa; {TN}mūla; {TN}ālaya; {C}vilaya; {L,MSA}pada; {MSA,MV}nidāna; {MSA}mtshan gshi = lakṣya; sthāpana; bhāva
- language:
- English
2. Dan Martin Dictionary
groundwork, basis. Klong-chen-pa 12.17, etc. Germano, Poetic Thought 830.
- language:
- English
3. Rangjung Yeshe Dictionary
-
1) basis; source, basis; foundation, basis, base, basic [ground]. 2) Syn དོན་ referent, the object, objective support. Syn དངོས་པོ་ 3) ground (of being); ground aspect; ground, basic ground, basic nature. Syn buddhanature. Syn དེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཀ་དག་ཀློང་རིག་པའི་ཀློང་ 4) to form a basis for, a source of; matters; to cause, ex. +r གྱུར་ which causes. which is the foundation. fundamental state; 5) basic; foundational, ground-, fundamental
- language:
- English
-
substratum [ggd]
- language:
- English
-
rtsod gzhi - the subject of the debate [ggd]
- language:
- English
4. Ives Waldo Dictionary
-
1) place [Khyim gzhi,//sa gzhi,//yul gzhi,//gnas gzhi]; 2) root, origin [rmang gzhi,//rten gzhi,//ma gzhi,//tshos gzhi,//dngos gzhi,//gzhi gcig du mar spro ba,//gzhi 'cha' ba]; 3) thing dharma [khyad gzhi,//mtshan gzhi,//bslab gzhi,//rtsod gzhi,//gyod gzhi]; 4) cause, seed [nad gzhi,//yong gzhi,//'byung gzhi,//gzhi ci las gyur pa,//gzhi med par 'bras bu mi yong,//. source of, basis, ground, referent, object, objective support, དངོས་པོ་- foundation , basis , ground , basic ground , basic nature , ༼syn buddha nature , ༿དེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཀ་དག་ཀློང་རིག་པའི་ཀློང་
- language:
- English
-
1) place [R]; 2) root, origin [R]; 3) thing dharma [R]; 4) cause, seed [R] source of, basis, ground, referent, object, objective support, foundation, basic ground, basic nature,[R]
- language:
- English
5. Jim Valby Dictionary
basic, primary, groups, foundation, whole of given, ground of one's being, fundamental stuff, ground, SA dmigs pa'i gzhi, that which gives origin to a thing, (original, exciting) cause, root, seed, floor, residence, abode, home, axiom, proposition, contents, tenor, support, base, principle, ground of being, basis, ground of being, foundation
- language:
- English
6. Richard Barron Dictionary
[positive sense] ground (of being); ground aspect (of); isvfc. matrix [negative sense] basis/ foundation
- language:
- English
7. bod rgya tshig mdzod chen mo
[2417] ... 1༽ ས་ཆ་དང། གནས་ཡུལ། ... ཁྱིམ་གཞི། ... ས་གཞི། ... ཡུལ་གཞི། ... གནས་གཞི། ... 2༽ རྩ་བ་དང། ངོ་མ། ... རྨང་གཞི། ... རྟེན་གཞི། ... མ་གཞི། ... ཚོས་གཞི། ... དངོས་གཞི། ... གཞི་གཅིག་དུ་མར་སྤྲོ་བ། ... གཞི་འཆའ་བ། ... 3༽ དངོས་པོ་དང། ཆོས། ... ཁྱད་གཞི། ... མཚན་གཞི། ... བསླབ་གཞི། ... རྩོད་གཞི། ... གྱོད་གཞི། ... 4༽ རྒྱུ་དང། ས་བོན། ... ནད་གཞི། ... ཡོང་གཞི། ... འབྱུང་གཞི། ... གཞི་ཅི་ལས་གྱུར་པ། ... གཞི་མེད་པར་འབྲས་བུ་མི་ཡོང། ...
- language:
- English
8. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- gzhi grub/, gzhi ba/, gzhi bdag
-
༡ གཞི་མ་སྟེ། འོག་རིམ་དང་རྩ་བ་དང་རྟེན་གཞིའི་མིང་། དཔེར་ན། རྩིག་པའི་རྨང་གཞི། གཞི་རྩ། ཡོན་ཏན་གྱི་གཞི་མ། རྟིང་གཞི། གཞི ་འཛིན་ས། གཞི་རུ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༢ མི་རྣམས་གནས་སའི་མིང་སྟེ། ཁྱིམ་གཞི། གཞི་སྤོར། གཞི་བྱེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
9. Thupten Phuntsok Dictionary
(1)ས་ཆ་དང་། གནས་ཡུལ། ཁྱིམ་གཞི། ས་གཞི། ཡུལ་གཞི། གནས་གཞི། (2)རྩ་བ་དང་། ངོ་མ། རྨང་གཞི། རྟེན་གཞི། མ་གཞི། ཆོས་གཞི། དངོས་གཞི། གཞི་གཅིག་དུ་མར་སྤྲོ་བ། གཞི་འཆའ་བ། (3)དངོས་པོ་དང་། ཆོས། ཁྱད་གཞི། བསླབ་གཞི། རྩོད་གཞི། གྱོད་གཞི། (4)རྒྱུ་དང་། ས་བོན། ནད་གཞི། ཡོང་གཞི། འབྱུང་གཞི། གཞི་ཅི་ལས་གྱུར་པ། གཞི་མེད་པར་འབྲས་བུ་མི་ཡོང་།
- language:
- Tibetan
10. smon lam tshig mdzod chen mo
-
1.ས་ཆ་དང༌གནས་ཡུལ་ཏེ།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) ཁྱིམ་གཞི། ས་གཞི། ཡུལ་གཞི། གནས་གཞི་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
2.རྩ་བ་དང༌་ངོ་མ་རྨང་གཞིའི་དོན་ཏེ།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) རྟེན་གཞི། མ་གཞི། ཚོས་གཞི། དངོས་གཞི། གཞི་གཅིག་དུ་མར་སྤྲོ་བ། གཞི་འཆའ་བ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
3.ཁྱཔ་བའམ་བྱེ་བྲག་པ་སྟེ།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) ཁྱད་གཞི། མཚན་གཞི། བསླབ་གཞི། རྩོད་གཞི། གྱོད་གཞི་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
4.རྒྱུ་དང༌ས་བོན་གྱི་དོན་ཏེ།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) ནད་གཞི། ཡོང་གཞི། འབྱུང་གཞི། གཞི་ཅི་ལས་གྱུར་པ། གཞི་མེད་པར་འབྲས་བུ་མི་ཡོང༌ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
གཞི་མ་སྟེ། འོག་རིམ་དང་རྩ་བ་དང་རྟེན་གཞིའི་མིང་།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) རྩིག་པའི་རྨང་གཞི། གཞི་རྩ། ཡོན་ཏན་གྱི་གཞི་མ། རྟིང་གཞི། གཞི་འཛིན་ས། གཞི་རུ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
11. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- dhāna
- nidāna
- pada
- pratiṣṭhā
- bhūmi
- mūla
- adhiṣṭhāna
- vastu
- ādhāra
- āśraya
- ālaya
12. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
saṃ. 1. = རྟེན ādhāraḥ, āśrayaḥ — བུམ་པ་ལེགས་པར་སོ་བཏང་བས་འབབ་ཆུའམ་རྫིང་བུའམ་ལྟེང་ཀའམ་མཚོའམ་ཁྲོན་པའམ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཆུའི་གཞི་གཞན་ལས་ཆུ་བཅུས་ཏེ suparipakvena ghaṭena nadīto vā sarasto vā taḍāgato vā udapānādvā tato'nyebhyo vā udakādhārebhya udakaṃ parivahet a.sā.254kha/143; དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི…འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་གཞི་དང་རྟེན་ལགས་ལ tathāgatagarbho niśraya ādhāraḥ pratiṣṭhā… asaṃskṛtānāṃ dharmāṇām ra.vyā.112ka/73; རིགས་དེ་ནི་གཞི་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྟོན་པ་དང་རྒྱུ་དང་རྟེན་པ་དང་ཉེར་གནས་དང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་གནས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ༎ tatpunaretad gotramādhāra ityucyate
- language:
- Sanskrit
-
upastambho heturniśraya upaniṣatpūrvaṅgamo nilaya ityapyucyate bo.bhū.2kha/2; དབང་འགྱུར་སོགས། /ཡོན་ཏན་གཞིར་གྱུར་སྡིག་པ་ནི། /མ་ལུས་པར་ཟད vaśitvādiguṇādhārāḥ prakṣīṇāśeṣakalmaṣāḥ
- language:
- Sanskrit
-
ta. sa.130kha/1112; āśrayaḥ — དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་བཟང་ཡོན་ཏན་གཞིས། /སྐྱེ་བོ་མ་ལུས་ལེགས་པར་སྤྱོད་གྱུར་པས༎ iti nṛpasya sunītiguṇāśrayāt sucaritābhimukhe nikhile jane
- language:
- Sanskrit
-
jā.mā.64kha/74; བསོད་ནམས་གཞི་ལས་འབར་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས། /ནན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་བྱིན་གྱིས་དགའ་བར་གྱུར༎ guṇā hi puṇyāśrayalabdhadīptayo gatāḥ priyatvaṃ pratipattiśobhayā
- language:
- Sanskrit
-
jā.mā. 128kha/149; ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་གཞིས་ཅི་ཞིག་བྱ kiṃ vaidharmyadṛṣṭāntāśrayeṇa pra.vṛ.270kha/11; sanniśrayaḥ — ངར་འཛིན་པ་ཡི་གཞི་ཡིན་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སེམས་ནི་བདག་གོ༎ ahaṅkārasanniśrayāt ekatvenāropitaṃ cittamātmā pra.a.126kha/135; pratiṣṭhā — ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྩ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། རྩ་བའི་དོན་ནི་གཞིའི་དོན་དང་རྟེན་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ kena kāraṇena bhagavatā śīlaṃ mūlaśabdenoktam
- language:
- Sanskrit
-
pratiṣṭhārtha ādhārārtho mūlārthaḥ śrā. bhū.22ka/53; āśrayaṇam — དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་དང་དེའི་གཞི་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ tathā svayaṃ tadāśrayaṇasya vā sandehe'siddhaḥ nyā.bi.235ka/192; གཏན་ཚིགས་དེའི་གཞི་སྟེ། འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་བརྟེན་པས་ན་གཞི་ཡིན་ཏེ tasya hetorāśrayaṇam, āśrīyate'smin heturityāśrayaṇam nyā.ṭī.73kha/192; mūlam — རིག་བྱེད་ལ་ནི་གཞི་མེད་ཕྱིར། /དོན་དམ་དུ་ན་ཚད་མ་མིན༎ vedasya mūlābhāvānna prāmāṇyaṃ paramārthataḥ pra.a.107ka/115; ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞི། /དཔལ་ཀུན་གྱིས་ནི་ལེགས་བརྒྱན་པ། /བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ༎ taṃ pravakṣyāmyadhiṣṭhānaṃ…mūlaṃ sarvajñatattvasya sarvaśrīsamalaṃkṛtam
- language:
- Sanskrit
-
su.pra.2ka/2; མཚམས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གོང་མས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ༎ མེད་ན་ནི་གཞི་ཁོ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ༎ sati pratisīmādaiśike pareṇotpādayati, asati mūlādeva abhi. bhā.15ka/918; adhiṣṭhānam — དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ཅན་ཡིན ātmādhiṣṭhānapravṛttā hyete, satkāyadṛṣṭimūlakatvāt abhi.bhā.33ka/995; སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲུབ་པ་དང་བསྒྲུབ་བྱའོ༎ vādādhiṣṭhānaṃ yadadhiṣṭhāya vādaḥ kriyate, tadyathā—sādhyaṃ sādhanaṃ ca abhi.sa.bhā. 112kha/151; དེ་དག་ནི་དད་པའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་ལས་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའོ༎ saiva śraddhādhiṣṭhānabhedānnāmataścatvāro'vetyaprasādā ucyate abhi.bhā.40kha/1025; adhikaraṇam — རྩོད་པ་དང་རྒོལ་བ་དང་འགལ་བར་བྱེད་པའི་གཞི་སྐྱེས་ཤིང་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག…ནུབ་པར་འགྱུར་ལ yāni tānyutpannotpannānyadhikaraṇāni vigrahā vivādā virodhā bhaviṣyanti, te… antardhāsyanti a.sā.46kha/26; sū.vyā.165ka/56; padam — བུམ་པ་སོགས་བཞིན་དབང་པོ་ནི། /གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་དང་བཟུང་བ་མིན། /རྩོད་པའི་གཞི་དང་འདི་འདྲ་བར༎ kalaśādikam
- language:
- Sanskrit
-
dvīndriyagrāhyamagrāhyaṃ vivādapadamīdṛśam
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.3kha/53; རྩོད་པའི་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ༎ vivādapadamiti vivādādhikaraṇāpannamityarthaḥ ta.pa.167kha/53; sthānam — རྟོགས་པའི་དོན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཏེ། གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་གནས་སོ༎ vajropamasyādhigamārthasya padaṃ sthānamiti vajrapadam ra.vyā.74ka/1; གཞི་ལམ་འབྲས་བུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཉམས་ལེན་ཞེས་བྱ་བ sthānamārgaphalamahāmudrābhāvanānāma ka.ta.2388; āspadam — འདི་དག་གི་ནང་ན་འདི་ནི་ཆགས་པའི་གཞི་ཡིན་པས eṣā hyeṣu saṅgāspadam abhi.bhā.81ka/255; སྨ་འབབ་གནས་གྱུར་ཉོན་མོངས་ངལ་བའི་གཞི༎ paribhavabhavanaṃ śramāspadam jā.mā.68kha/80; nivāsaḥ — ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་རབ་ངོ་ཚ་ཤེས་དཔལ་གྱི་གཞི༎ hrīśrīnivāsaḥ pravaro gaṇānām ma.vyu.9566
- language:
- Sanskrit
-
2. talam — བརྟན་པ་འཛིན་མའི་གཞི་ལ་གླིང་དང་རི་དང་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་ཞེས་པ་ནི sthiradharaṇitale dvīpaśailāḥ samudrā iti vi.pra.166kha/1.11; རྡོ་བའི་གཞི་འདི་ལ asmin śilātale nā.nā.232kha/68; ཏ་ལ་བདུན་དང་ས་ཡི་གཞི། /མདའ་གཅིག་གིས་ནི་ངེས་པར་ཕུག༎ ekanārācanirbhinnasaptatālamahītalaḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.212kha/24.55; སྟེང་གི་ཁང་བཟངས་ཀྱི་གཞིར་དྲང་བ་ན upari prāsādatalagatām vi.va.252kha/2.155; sthalam — རལ་གྲིས་གཙུག་ཕུད་བཅད་ནས་ནི། /ནམ་མཁའི་གཞི་ལ་དེ་ཡིས་འཕངས༎ cūḍāṃ niṣkṛṣya khaḍgena sa cikṣepa nabhaḥsthale
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.223kha/24.172; sthaṇḍilam — ཤིང་ལྗོན་པའི་དྲུང་དང་དེའུ་གསིང་གི་གཞི་དག་ལ vṛkṣamūlaharitaśādvalasthaṇḍileṣu vi.sū.61kha/78; sthalī — མེ་ཏོག་རབ་རྒྱས་འཁྲི་ཤིང་ཚལ་གྱི་གཞིར། /རིག་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ནི་རྣམ་པར་རྒྱུ༎ utphullavallīṣu vanasthalīṣu cacāra vidyādhararājasūnaḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.295ka/108.37; སྙིང་གའི་གཞི vakṣaḥsthalī a.ka.18kha/51.45 3. vastu
- language:
- Sanskrit
-
i. = ངོ་བོ་ཉིད svabhāve — གསུང་རབ་ལས་ནི་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དམིགས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་དང་རྒྱུ་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་དོན་ལྔ་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ pravacane hi vastuśabdaḥ pañcasvartheṣu dṛśyate— svabhāve, ālambane, saṃyojanīye, hetau, parigrahe ca abhi.sphu.18kha/27; དེ་གཞི་གང་ཞིག་ཐོབ་པའི་གཞི་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ༎ yad vastu pratilabdhaṃ samanvāgataḥ sa tena vastuneti tena svabhāveneti gamyate abhi.sphu.18kha/27
- language:
- Sanskrit
-
ii. = དམིགས་པ ālambane — (ཆོས )ཐམས་ཅད་ཤེས་པས་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོོ༎ sarve dharmā jñānena jñeyā yathāvastu, yathālambanamityarthaḥ abhi.sphu.18kha/27; སེར་སྐྱའི་གཞི kapilavastu a.ka.113kha/11.2; གནས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ pratiṣṭhāvastu bhājanalokaḥ ma.bhā.5ka/41; padam — དད་པའི་དབང་པོའི་གཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ༎ śraddhendriyasya bodhiḥ padamālambanamityarthaḥ sū.vyā. 227kha/138
- language:
- Sanskrit
-
iii. = ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ saṃyojanīye — གཞི་གང་ཞིག་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ཡང་ལྡན་པ་དེ་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ༎ yasmin vastunyanunayasaṃyojanena saṃyuktāḥ pratighasaṃyojanenāpi tasminniti abhi.sphu.18kha/27
- language:
- Sanskrit
-
iv. = རྒྱུ hetau — རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཞི་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་གཞི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་ཡིན་ལོ༎ sahetukatvāt savastukāḥ
- language:
- Sanskrit
-
hetuvacanaḥ kila vastuśabda iti vaibhāṣikāḥ abhi.bhā.29ka/27; nidānam — ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་སྟེ …གཞི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ༎ asaṃkleśasya nidānaṃ prasrabdhiḥ …nidānaṃ kāraṇam ma.ṭī.277kha/136; འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ཟས་ཀྱི་གཞིའི་ཕྱིར…རྩོལ་བར་བྱེད yathāpīhaikatyaḥ āhārahetorāhāranidānaṃ…vyāyacchate śrā.bhū.30kha/78; དེ་དག་གཞི་དེ་ལས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ལས་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད te tatonidānaṃ kāyena vācā manasā rāgajamapi karmābhisaṃskurvanti ra.vyā.81ka/13; གདོན་མ་འཚལ་བར་གཞི་འདི་ལས་ལྷའི་རྒྱལ་སྲིད་ལས་ཉམས་པའམ་སྐུ་ཚེའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་ལགས་སོ༎ niyatamato nidānaṃ devasya rājyāccyutirbhaviṣyati jīvitasya vā'ntarāyaḥ vi.va.211kha/1.86; nimittam — གཞི་དེ་ལས་གསོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་དུ་ལེན་ནའོ༎ adhivāsanāyāstu tannimittaṃ vadhapravṛtteḥ vi.sū.17ka/19; dra.— གཞི་དེ་ལས་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དད་པ་རྙེད་ནས taddhaitukaṃ ca mahājanakāyena buddhe bhagavati śraddhā pratilabdhā a.śa.40kha/35
- language:
- Sanskrit
-
v. = ཡོངས་སུ་གཟུང་བ parigrahe — ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི། ཞིང་གི་གཞི་དང་ཚོང་དུས་ཀྱི་གཞི་དང་ནོར་གྱི་གཞི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སྤངས་ཏེ་དེ་ལས་ཕྱིར་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ༎ parigrahe—kṣetravastu, gṛhavastu, āpaṇavastu, dhanavastu
- language:
- Sanskrit
-
parigrahaṃ prahāya tataḥ prativirato bhavati abhi.sphu.18kha/28; ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་དང་དེ་དག་གི་གཞི་དང་གནས་མལ་དག་ནི་བཙོང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ༎ avikrayatā'syārāmavihāratadvastuśayanāsanānām vi.sū.72kha/89; ཁང་ཁྱིམ་གྱི་གཞི་དང་ཚོང་ཁང་གི་གཞི་ཡང་ངོ་༎ gṛhavastvāpaṇavastu vā vi.sū.54kha/70; ཆགས་པའི་གཞི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རེག་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་གྱི་བདག་ཉིད་དོ༎ caturvidhaṃ rāgavastu nāstīti varṇasaṃsthānasparśopacārātmakam abhi.sphu.162ka/895
- language:
- Sanskrit
-
vi. = ཡུལ viṣayaḥ — གཏམ་ནི་ངག་གོ༎ དེའི་གཞི་ནི་མིང་སྟེ། དོན་དང་བཅས་པའི་གཞི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱའོ༎ kathā vākyam, tasyā vastu nāma
- language:
- Sanskrit
-
sārthakavastugrahaṇāt tu saṃskṛtaṃ kathāvastūcyate abhi. bhā.29ka/26; གཏམ་ནི་ངག་སྟེ། ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ༎ དེའི་གཞི་ནི་མིང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ༎ kathā vākyam, varṇātmakaḥ śabda ityarthaḥ
- language:
- Sanskrit
-
tasyā vastu nāma viṣaya ityarthaḥ abhi.sphu.17kha/27 4. pādaḥ — བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ༎ ལུས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཡན་ལག་དྲུག་ཡོད་དེ། རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་གཞི་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང śāstramiti jñānaprasthānam
- language:
- Sanskrit
-
tasya śarīrabhūtasya ṣaṭ pādāḥ—prakaraṇapādaḥ, vijñānakāyaḥ abhi.sphu.7kha/12 5. = བྲི་གཞི pradeśaḥ — རི་མོ་བྲིས་པའི་གཞི་མཐོན་དམན་མེད་པ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་མཐོན་དམན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་གོ༎ citrakarakṛtapradeśā animnonnatāḥ santo nimnonnatā bālaiḥ kalpyante la.a.91kha/38;
- language:
- Sanskrit
-
pā. 1. vastu — བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་མཐོང་བ་དང་མ་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་མ་ཤེས་པའོ༎ mṛṣāvādasya vastu dṛṣṭaṃ śrutaṃ mataṃ vijñātamadṛṣṭamaśrutamamatamavijñātaṃ ca abhi.sa.bhā.46ka/63; འདོད་པས་ལོག་པར་ག.ཡེམ་པའི་གཞི་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་དང kāmamithyācārasya vastvagamyā strī abhi.sa.bhā.46ka/63; དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྟེ tatra śāstrajñatāyāḥ pañca vidyāsthānāni vastu sū.vyā.223ka/131; དབྱར་གྱི་གཞི་རྫོགས་སོ༎ varṣāvastu samāptam vi.va.251kha/2. 153; རྩོད་པའི་གཞིའི་ཞུ་བའི་སྐབས་སོ༎ (iti) adhikaraṇavastupṛcchā(gatam) vi.sū.92ka/110
- language:
- Sanskrit
-
2. ādhāraḥ, yogabhūmibhedaḥ — མཚོན་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གཞི་དང་བསྐྱེད་པ་དང་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་སྣང་བ་དང་རྟེན་ཏོ༎ lakṣaṇā punaḥ pañcavidhā yogabhūmiḥ—ādhāra ādhānamādarśa āloka āśrayaśca sū.vyā. 172kha/65 3. nidānam — ནད་མཐོང་བས་དེའི་གཞི་དང་ཟད་པ་དང་སྨན་ཚོལ་བ་བཞིན་ནོ༎ vyādhiṃ dṛṣṭvā tannidānakṣayabheṣajānveṣaṇavat abhi.bhā.2kha/873; ནད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ༎ དེའི་གཞི་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ༎ vyādhirduḥkhasatyasyopamānam
- language:
- Sanskrit
-
tannidānaṃ samudayasatyasya abhi.sphu.151kha/873; སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ནད་ཀྱི་གཞི་དང་གནས་དང་སྔ་ནས་གཞི་ཡོད་པ་རྟོགས་ནས teṣāṃ sattvānāṃ nidānamāśayānuśayaṃ copalakṣya a.śa.88ka/78; samutthānam — ནད་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་སྤོང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན ābādhakuśalo bhavati, ābādhasamutthānakuśalaḥ, ābādhaprahāṇakuśalaḥ abhi.sphu.151kha/874.
- language:
- Sanskrit
-
(dra.— ས་གཞི། ཀུན་གཞི། དངོས་གཞི། མཚན་གཞི། གླེང་གཞི། g.ཡང་གཞི། བྲི་གཞི། མཚམས་ཀྱི་གཞི། བརྩད་པའི་གཞི། རྐང་ཁྲུས་ཀྱི་གཞི།).
- language:
- Sanskrit
gzhi/ has 6 other terms directly related to it, which are presented here.