1. Jeffrey Hopkins Dictionary

Hopkins' Translations: conceptual consciousness; conceptuality; imputation; investigation; conceptual thought; thought
Others' Translations: {C}thinker; imagination; conceptualizer; conceptual; to examine; ideation; (false) discrimination; no-construction; consideration; reflection; construction; thought-construction; body of ritual rules; understanding; recognition; trusting confidence; consciousness
Sanskrit: {MV,MSA}kalpanā; {LCh,MSA,C,MV}kalpa; {C}vikalpa; {C}kalpana; {C}avakalpanatā; {MV}kalpayat; {MV}kalpayati; {MSA,MV}saṃkalpa; {MV}jalpa; {LCh,MSA}parīkṣā; {MSA}nirīkṣaṇā; {MV}pratyavekṣā; {MSA}vitarka; {C}avabodha; {MSA}mīṃāmsā; {MSA}so sor rtog pa = pratyavekṣaṇa

མཚན་ཉིད། སྒྲ་དོན་འདྲེས་རུང་དུ་འཛིན་པའི་ཞེན་རིག་
Definition: a determining knower that apprehends a sound [generality] and a meaning [generality] as suitable to be mixed

Comment: This is one of the four changeable mental factors (gzhan gyur bzhi, catvāri-anyathābhāvā); for others see: gzhan gyur. In relation to analysis (dpyod pa), investigation (rtog pa) is considered to be a more coarse type of examination. In the Guhyasamāja system of Highest Yoga Tantra as presented in Nāgārjuna's Five Stages (rim pa lnga pa, pañcakrama), conceptual consciousnesses are detailed as of eighty types, divided into three classes. The first group of thirty-three is composed of conceptual consciousnesses that involve a strong movement of wind to their objects. They include conceptions such as fear, attachment, hunger, thirst, compassion, acquisitiveness, and jealousy. The second group of forty conceptions is composed of conceptual consciousnesses that involve a medium movement of wind to their objects — conceptions such as joy, amazement, generosity, desiring to kiss, heroism, non-gentleness, and crookedness. The third group of seven conceptions involve a weak movement of wind to their objects — forgetfulness, mistake as in apprehending water in a mirage, catatonia, depression, laziness, doubt, and equal desire and hatred. The three groups represent, on the ordinary level of consciousness, increasingly less dualistic perception; it is clear that in the third group the mind is strongly withdrawn. They are called indicative because, for someone who has not experienced the three subtler levels of consciousness--mind of vivid white appearance, mind of vivid red or organge increase, and mind of black near-attainment (so called because it is near to manifesting the mind of clear light), these indicate what these consciousnesses are like.

1. དངོས་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ནི་; 2. རྟོག་པས་བཏགས་ཙམ་གྱི་ཆོས་; 3. སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་; 4. རྟོག་པ་ལ་གཉིས་སྣང་ཡོད་པ་སྣང་ངོར་དོན་སྤྱི་སྣང་བ་
1. to conceive that things are real{MSI-396}; 2. phenomena that are merely imputed by thought; 3. mental contemplation of individual investigation; 4. a conceptual consciousness's having dualistic appearance refers to the fact that a meaning-generality appears in the face of its appearance factor.

Further Details

2. Dan Martin Dictionary

as type of tantric text, see 166 492. See general discussion of several meanings of rtog pa and kal pa in Almogi, MA thesis 212.

Further Details

3. Rangjung Yeshe Dictionary

• Skt parikalpana, kalpana, 1) abstraction, activity of empirical mind, concept, conception, conceptual consciousness, conceptual thought, conceptualization, discursive thought, elaborate thought activity, examining, grasping of experience through thought, introspection, idea, imputation, intellectual systemization, intention, investigation, meditation, mental activity, notion, reflection, thinking, thought consciousness, thought construction, thought. 2) Concept, as one of the four variables, Def. by Jamgön Kongtrül: འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྩིངས་པོར་འཇུག་པའོ་. 3) རྟོག་པ་, བརྟགས་པ་, བརྟག་པ་, རྟོགས་ trans. v. , to consider, examine, conceptualize, conceive (of), search into, look through, investigate, think, to scrutinize, search into, examine, investigate, impute

  Further Details

  language:

  English

• attention; ལེགས་པར་བསྡུས་པ་ gathering your attention

  Further Details

  language:

  English

• Syn འཛིན་པ་ to hold in mind, ponder, think about, consider

  Further Details

  language:

  English

• concept, examine, thought [thd]

  Further Details

  language:

  English

• conceptual cognition [ggd]

  Further Details

  language:

  English

• skyon la rtog pa - to contemplate [someone's] faults

  Further Details

  language:

  English

• གང་དུའང་མི་རྟོག་པ་ not forming any thought whatsoever

  Further Details

  language:

  Tibetan

4. Ives Waldo Dictionary

• 1. (Tha dad pa) brtags pa, brtag pa, rtogs,, rags par dpyod pa examine, analyze [Brgal brtags,.Rang skyon la rtog pa,.Gnas tshul la legs par brtags pa,.Las bya ba'i sngon du ma brtags na, mthar 'gyod pa skyes pas ci la phan,...Khyod cag gis rtog par gyis shig]; 2) chapter, occasion; 2) [discursive] thought, concept; 3) rtog bcas rtog med half moon? zlas phye rtog pa ste, word and meaning suitable to be mixed dzin pa'i zhen rig EG vase grasping thought; bum pa'i ming gi cha 'dra appears to the mind &, bum pa'i cha 'dra appearance both bum pa'i sgra spyi and don spyi are grasped as mixed or mixable. by means of its appearing awareness/apprehension attached to its own object; 4) rtog dpyod gnyis kyi zlas phye ba'i rtog pa ste, gzhan 'gyur bzhi'i nang gses, depending on sems pa and prajna the conceived/ imaged thing dmigs pa'i dngos po'i don 'ol spyi tsam 'dzin pa rtsing ba'i rnam pa can gyi shes pa'o,... [parikalpana] conception, thought, concept, idea, notion, thought consciousness, conceptual consciousness, conceptual thought/ consider/ thinking, conceptualization, thinking, intellectual systemization, thought construction/ the activity of empirical mind, elaborate thought activity, mental activity, investigation, examining, intention, grasping of experience through thought, introspection/ reflection, meditation Concept, as 1 of the four variables, abstraction, notion, conceptual consciousness/kalpana, thought/thought consciousness thought/thought consciousness abstraction, notion idea, conception, idea, conception, imputation, investigate, consider, examine, search into, look through

  Further Details

  language:

  English

• 1. (Tha dad pa) brtags pa, brtag pa, rtogs,, rags par dpyod pa examine, analyze [R]; 2) chapter, occasion; 2) [discursive] thought, concept; 3) mixing rtog bcas rtog med [half moon? zlas phye rtog pa ste, word and meaning suitable to be mixed dzin pa'i zhen rig EG vase grasping thought; bum pa'i ming gi cha 'dra appears to the mind &, bum pa'i cha 'dra appearance both bum pa'i sgra spyi and don spyi are grasped as mixed or mixable. by means of its appearing awareness/apprehension attached to its own object] rtog dpyod gnyis kyi zlas phye ba'i rtog pa ste, gzhan 'gyur bzhi'i nang gses, depending on sems pa and prajna the conceived/ imaged thing dmigs pa'i dngos po'i don 'ol spyi tsam 'dzin pa rtsing ba'i rnam pa can gyi shes pa'o] [parikalpana] conception, thought, concept, idea, notion, thought consciousness, conceptual consciousness, conceptual thought/ consider/ thinking, conceptualization, thinking, intellectual systemization, thought construction/ the activity of empirical mind, elaborate thought activity, mental activity, investigation, examining, intention, grasping of experience through thought, introspection/ reflection, meditation Concept, as 1 of the four variables, abstraction, notion, conceptual consciousness/kalpana, thought/thought consciousness thought/thought consciousness abstraction, notion idea, conception, idea, conception, imputation, investigate, consider, examine, search into, look through

  Further Details

  language:

  English

• 1) (Tha dad pa brtags pa, brtag pa, rtogs,, [coarsely] examine, analyze, investigate, [-ion] consider, examine, search into, look through; 2) chapter, occasion; 3) [discursive/ conceptual] thought/ consciousness, concept [- ion, -ualization]; 4) mixing rtog bcas rtog med; 5) [pari]kalpana, idea, notion, intellectual systemization, thought construction/ the activity of empirical mind, elaborate thought activity, mental activity, intention, grasping of experience through thought, introspection/ reflection, meditation-concept, *, abstraction, [abstraction], imputation ([IW]

  Further Details

  language:

  English

5. Jim Valby Dictionary

vitarka, thought, concept, think, deliberation, selectiveness mibp 102, conceptual division, constructive mental activity, interpretative concepts, dichotomizing intellect, mental projects, cognitive, mentality, preconceived ideas, reaction patterns, creative activity, divisive activity (most subtle stage of mentality; division into I vs. world), SA rnam rtog, kun tu rtog pa, judgmentally-conditioned grasping of experience through thought, conceptual consciousness, conceptuality, investigation, thought consciousness, consideration, reflection, scruple, hesitation, consider, examine, search into, muse upon, to conceptualize, judgments

Further Details

6. Richard Barron Dictionary

ordinary thinking; (conceptual) thought/ thinking; idea; to conceptualize/ conceive (of); conceptualization

Further Details

7. bod rgya tshig mdzod chen mo

[1077] 1. ༼ཐ་དད་པ༽ བརྟགས་པ། བརྟག་པ། རྟོགས། ། རགས་པར་དཔྱོད་པ། ... བརྒལ་བརྟགས། ... རང་སྐྱོན་ལ་རྟོག་པ། ... གནས་ཚུལ་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་པ། ... ལས་བྱ་བའི་སྔོན་དུ་མ་བརྟགས་ན། མཐར་འགྱོད་པ་སྐྱེས་པས་ཅི་ལ་ཕན། ... ཁྱོད་ཅག་གིས་རྟོག་པར་གྱིས་ཤིག་... 2... .1༽ ལེའུ་དང་སྐབས། ... 2༽ བསམ་པའམ་རྣམ་རྟོག་... 3༽ རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྟོག་པ་སྟེ། སྒྲ་དོན་འདྲེས་རུང་དུ་འཛིན་པའི་ཞེན་རིག་དཔེར་ན་བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལྟ་བུ། བུམ་པའི་མིང་གི་ཆ་འདྲ་བློ་ལ་སྣང་བ་དང། བུམ་པའི་ཆ་འདྲ་སྣང་བ་གཉིས་ཀ་བུམ་པའི་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་གཉིས་པོ་འདྲེས་པའམ་འདྲེས་ཆོག་ཆོག་གི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པ་སྟེ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་རང་ཡུལ་ལ་ཞེན་པའི་ཤེས་པའོ། ... 4༽ རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྟོག་པ་སྟེ། གཞན་འགྱུར་བཞིའི་ནང་གསེས། སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་དོན་འོལ་སྤྱི་ཙམ་འཛིན་པ་རྩིང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ། ...

Further Details

8. dag yig gsar bsgrigs

is related to

rtog ge pa/

རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པ་ཡིན་མིན་ཅི་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་དཔྱད་དེ་ཐོབ་པའི་ལྟ་ཚུལ་ཡང་དག་པ་ཡིན་མིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ། མིང་སྦྱོར་རྟོག་པ། དོན་སྦྱོར་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ཚིག་བསྡུས་ན་རྟོག་ཅེས་འབྲི་ཆོག་སྟེ། འཁྲུལ་རྟོག་ནི་འཁྲུལ་བའི་རྟོག་པ། ལོག་རྟོག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྟོག་པ། རང་རྟག་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།

Further Details

9. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo

༡.སྒྲ་དོན་འདྲིས་རུང་དུ་འཛིན་པའི་ཞེན་རིག་དེའི་མཚན་ཉིད། སྒྲ་དོན་འདྲེས་རུང་དུ་འཛིན་པའི་ཞེན་རིག་ཡིན་ན། སྒྲ་དོན་འདྲེས་པར་འཛིན་པའི་ཞེན་རིག་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། བརྡ་ལ་མ་བྱང་བའི་བྱིས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་བུམ་འཛིན་རྟོག་པས་བུམ་པའི་དོན་སྤྱི་ཡུལ་དུ་བྱེད་ཀྱང་བུམ་པའི་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་ཡུལ་དུ་མི་བྱེད་པས་བུམ་པའི་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་འདྲེས་རུང་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི་དེ་གཉིས་འདྲེས་པར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ། དེའི་དབྱེ་བར་མིང་སྦྱོར་རྟོག་པ་དང་དོན་སྦྱོར་རྟོག་པ་གཉིས་ཡོད། ༢.བརྟག་བྱའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་ནས་རགས་ཙམ་གྱི་རྣམ་པས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་།（འདི་དང་བློ་རིག་བདུན་ནང་གི་རྟོག་པ་གཉིས་མི་འདྲ）

Further Details

10. Thupten Phuntsok Dictionary

(１) རང་ལ་སྣང་བའི་ཡུལ་དང་རང་གིས་ཞེན་པའི་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་འཕྲུལ་ནས་འཛིན་པའི་ཤེས་པ། (２) 〔ཐ་དད་པ〕བརྟགས་པ། བརྟག་པ། རྟོགས། རགས་པར་དཔྱོད་པ། བརྒལ་བརྟགས། རང་སྐྱོན་ལ་རྟོག་པ། གནས་ཚུལ་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་པ། ལས་བྱ་བའི་སྔོན་དུ་མ་བརྟགས་ན། མཐར་འགྱོད་པ་སྐྱེས་པས་ཅི་ལ་ཕན། ཁྱོད་ཅག་གིས་རྟོག་པར་གྱིས་ཤིག (3) ལེའུ་དང་སྐབས། (4) བསམ་པའམ་རྣམ་རྟོག (5) རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྟོག་པ་སྟེ། སྒྲ་དོན་འདྲེས་རུང་དུ་འཛིན་པའི་ཞེན་རིག དཔེར་ན་བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལྟ་བུ། བུམ་པའི་མིང་གི་ཆ་འདྲ་བློ་ལ་སྣང་བ་དང་། བུམ་པའི་ཆ་འདྲ་སྣང་བ་གཉིས་ཀ་བུམ་པའི་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་གཉིས་པོ་འདྲེས་པའམ་འདྲེས་ཆོག་ཆོག་གི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པ་སྟེ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་རང་ཡུལ་ལ་ཞེན་པའི་ཤེས་པའོ། ། (6) རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྟོག་པ་སྟེ། གཞན་འགྱུར་བཞིའི་ནང་གསེས། སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་དོན་འོལ་སྤྱི་ཙམ་འཛིན་པ་རྩིང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ།

Further Details

11. smon lam tshig mdzod chen mo

1. ཐ་དད་པ བརྟགས་པ། བརྟག་པ། རྟོགས།། རགས་པར་དཔྱོད་པ། བརྒལ་བརྟགས། རང་སྐྱོན་ལ་རྟོག་པ། གནས་ཚུལ་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་པ། ལས་བྱ་བའི་སྔོན་དུ་མ་བརྟགས་ན། མཐར་འགྱོད་པ་སྐྱེས་པས་ཅི་ལ་ཕན། ཁྱོད་ཅག་གིས་རྟོག་པར་གྱིས་ཤིག 2 1 ལེའུ་དང་སྐབས། 2 བསམ་པའམ་རྣམ་རྟོག 3 རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྟོག་པ་སྒྲ་དོན་འདྲེས་རུང་དུ་འཛིན་པའི་ཞེན་རིག་དཔེར་ན་བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལྟ་བུ། བུམ་པའི་མིང་གི་ཆ་འདྲ་བློ་ལ་སྣང་བ་དང༌། བུམ་པའི་ཆ་འདྲ་སྣང་བ་གཉིས་ཀ་བུམ་པའི་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་གཉིས་པོ་འདྲེས་པའམ་འདྲེས་ཆོག་ཆོག་གི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པ་སྟེ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་རང་ཡུལ་ལ་ཞེན་པའི་ཤེས་པའོ། 4 རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་རྟོག་པ་གཞན་འགྱུར་བཞིའི་ནང་གསེས། སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་དོན་འོལ་སྤྱི་ཙམ་འཛིན་པ་རྩིང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའོ།

Further Details

12. Mahāvyutpatti: Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary

Sanskrit:

vitarkaḥ

13. Yogācāra Glossary

Sanskrit:

• kalpaka
• kalpa
• tarka
• ava√kḷp:avakalpayet
• adhigama
• anuvitarkaṇā
• ālocana
• vikalpa
• vitarka
• pratyavekṣaṇā

14. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary

• kri. (varta.; saka.; བརྟག་པ bhavi., བརྟགས་པ bhūta, རྟོགས vidhau) kalpati — གཟུགས་ཡིན།…/བྱིས་པ་ནོར་བ་རྣམས་རྟོག་གོ། rūpaṃ kalpanti vai bālā bhrāntāḥ la.a.160kha/110; vikalpati — བྱིས་པ་རྐྱེན་གྱིས་གང་རྟོག་པ། /དེ་ནི་རྣམ་པར་བཟློག་པར་བྱ༎ yatra bālā vikalpanti pratyayaiḥ sa nivāryate

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• la.a.89ka/36; samavasarati — འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ལ་རྟོག་པ་སྟེ tathā hyete nītārthe samavasaranti śi.sa.132ka/127; kalpeti — སྲིད་པ་བར་མར་བསྡུ་བར་ཡང་། /གང་རྟོག་དེ་དག་མི་མཁས་པའོ༎ antarābhavasaṃgrāhyo ye kalpenti na te budhāḥ

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• la.a.118kha/65; vikalpeti — བྱིས་པ་འཇིག་རྟེན་སངས་རྒྱས་འདི་ཞེས་རྟོག། bālā vikalpenti budha (buddha) śca lokaḥ la.a.159kha/108; prekṣate — གང་ཞིག་གཞི་འདིས་སྡུག་བསྔལ་རྟོག་པ yaḥ prekṣate duḥkhamito nidānam vi.va.180ka/1.61; pratyavekṣate — ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཟག་པ་མེད་པ་ལྟར་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་གོ༎ yathā ca tathāgatakāye nāsravaḥ, sa tathā svakāyadharmatāṃ pratyavekṣate śi.sa.129ka/124; parīkṣate — དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་དང་པོར་རྟོགས (རྟོག) tatra tāvatprathamaṃ duḥkhahetumeva parīkṣate pra.a.101ka/109; mīmāṃsate — དེས་ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཀྱང་རྗེས་ལ་རང་གི་སེམས་རྟོག་པར་བཞག་པས་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ན་འདུག་ཅིང་འདི་ལྟར་རྟོག་གོ། tāṃśca dharmān śrutvā svacittanidhyapatyā eko rahogata evaṃ mīmāṃsate da.bhū.198ka/20; paryanuyuṅkte— དེ་ལྟ་བུ་ལ་གཞན་དག་གིས། /ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་འཇིག་པར་རྟོག། tadatra katamaṃ nāśaṃ pare paryanuyuñjate

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• ta.sa.15ka/173; kalpayati — ཁ་ཅིག་ནི…མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་གོ། anye …mokṣaṃ kalpayanti la.a.128ka/74; vikalpayati — ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྟོག་ལ yathā tīrthakarā nirvāṇaṃ vikalpayanti la.a.127kha/74; kalpyate — འཚེ་བ་ནི་ལུས་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་བདག་འདི་ལ་འཚེ་བར་རྟོག་སྟེ hiṃsā tu śarīracakṣurādīnāṃ vadhāt tasyātmanaḥ kalpyate ta.pa.193ka/103; དོན་རྟོགས་པ་གཞན་དུ་མི་འཐད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་རྟོགས (རྟོག ) ལ arthapratītyanupapattyā hi vācyavācakaśaktiḥ kalpyate ta.pa.154ka/761; parikalpyate — ཅི་སྟེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དུ་རྟོགས (རྟོག ) ན atha cakṣurvijñānajāterabhedādekatvaṃ parikalpyate ta.pa.45ka/539; prakalpyate — རྗེས་འཇུག་གིས་ཕོངས་ལས་ལ་ནི། /གལ་ཏེ་རྒྱུར་རྟོག karmānvayadaridraṃ ca yadi hetuḥ prakalpyate

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• ta.sa.28kha/305;

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• saṃ. 1. kalpaḥ — དྲན་རྒྱུ་རྟོག་པ་ཙམ་རིག་བརྟན་པ་དག་།མྱུར དུ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། smṛtigatimavagamya kalpamātrāṃ vrajati guṇārṇavapāramāśu dhīraḥ

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• sū.a.146kha/26; སྨིག་རྒྱུ་ལ་ནི་ཆུར་རྟོགས (རྟོག ) བཞིན༎ marīcyāntoyakalpavat pra.a.74ka/82; kalpanam — རྟོག་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའོ༎ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ༎ svabhāvakalpanaṃ kalpaḥ

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• viśeṣakalpanaṃ vikalpo veditavyaḥ sū.a.254kha/173; དབང་ཕྱུག་རྟོགས (རྟོག ) པ་དོན་མེད་དོ༎ vyarthamīśvarakalpanam pra.a.32kha/37; kalpanā — རྟོག་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ༎ tasyaiva ca kalpanājñānasyāvikalpanāt sū.a.140kha/17; དབང་ཕྱུག་རྟོགས (རྟོག ) པ་ནི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ༎ neśvarakalpanā sādhvī pra.a.81ka/89; སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུར་རྟོགས (རྟོག )) པ marīcyāṃ toyakalpanā pra.a.74ka/82; parikalpanam — མཐོང་བའི་མེ་རྟོགས (རྟོག ) པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ༎ dṛṣṭasya vahneḥ parikalpanena bādhanāt pra.a.114ka/121; ནུས་པ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་དུ་མ་རྟོགས (རྟོག ) པ་དོན་མེད་དོ༎ ekayaiva ca śaktyā vivakṣitārthasya siddhatvādapārthakamanekaśaktiparikalpanam ta.pa.154ka/761; parikalpanā — འོན་ཏེ་དེར་ནི་ཁྱད་པར་རྟོགས (རྟོག ) པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ atha tatra viśeṣaparikalpanā na kriyate pra.a.114ka/121; avakalpanā — རྟོག་པ་མང་བ avakalpanābahulatā da.bhū.176ka/9; prakalpanā — གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་ནི། /མཐོང་བས་ནུས་པ་སྣ་ཚོགས་པར། /རྟོགས (རྟོག ) ན kāryanānātvadṛṣṭeśca nānāśaktiprakalpanā

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• yadi pra.a.117kha/125; kḶptiḥ — དེའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱུ་གཞན་ཉིད་དོ༎ དེ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ༎ tadbhāvo'nyahetutā, tasyāḥ kḶptiḥ kalpaneti vigrahaḥ ta.pa.177kha/71; vikalpanam — རང་བཞིན་ཙམ་ལ་གནས་པ་ལ། /རྟེན་དང་བརྟེན་ལ་སོགས་རྟོགས (རྟོག ) མིན༎ svarūpe hi nimagnasya nādhārādivikalpanam

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• pra.a.80kha/88; saṅkalpaḥ — དེ་ཡིས་རྟོག་པས་གསལ་བྱས་པའི། / གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པར༎ sa saṅkalpasamudgīrṇaṃ pratibimbamivāśritām

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• a.ka.104kha/10.55; vaikalpam — འདུ་ཤེས་རྟོག་པ་སྤངས་པ saṃjñāvaikalpavarjitāḥ la.a.118ka/64; saṅkalpanam — གཟུགས་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི། /འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པ་གོམས་པར་གྱུར་པས་ནི། /གྲུབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་འགྲུབ་འགྱུར་ཏེ༎ rūpādisaṅkalpanairmaṇḍalacakrādibhāvanābhyāsaiḥ

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• sidhyati laukikasiddhiḥ vi.pra.110kha/1, pṛ.6; prakalpanam — བ་ལང་མིན་ལས་ལོག་བདག་དེ། /ཞེ་ན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་འགྱུར། /བ་ལང་གྲུབ་པས་སེལ་འདོད་ཡིན། /ཞེ་ན་སེལ་བར་རྟོག་པ་བརྫུན༎ sa cedagonivṛttyātmā bhavedanyo'nyasaṃśrayaḥ

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• siddhaśced gaurapohārthaṃ vṛthā'pohaprakalpanam

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• ta.sa.35kha/371 2. = རྣམ་པར་དཔྱོད་པ vimarśaḥ — འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་རྟོག་པ་སྐྱེས་པ kimidamiti samutpannavivimarśaḥ jā.mā.58kha/68; འོན་ཏེ་འདི་ལྟ་བུའི་རྟོགས (རྟོག ) པ་ལ་གོམས་པས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཟིན་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་སྐྱེས་ནས uta vikalpābhyāsānmayaivamavadhāritamiti jātavimarśaḥ jā.mā.9kha/9; pratyavamarśaḥ — བདག (ཅག ) གིས་དེ་མ་ཤེས་ནས་འདི་ལྟ་བུ་མི་བརྟན་པར་བྱས་སོ་སྙམ་སྟེ། རྟོག་པ་སྐྱེས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྨྲས་པ tadaparijñāyāsmābhiścāpalakṛtamidamiti jātapratyavamarśo bodhisattvamuvāca jā.mā.113kha/132; མཚུངས་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ༎ tulyapratyavamarśapratyayenaikatvādhyavasāyāt ta.pa.179ka/819; parāmarśaḥ — ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་རྣམ་པའི་ཆ་གང་ཁོ་ན་ལ་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་དེ yatraivāṃśe yathā parigṛhītākāraparāmarśaṃ janayati, sa eva pratyakṣa iṣyate ta.pa.111ka/673; pratyavamarśanam — གལ་ཏེ་དྲན་པ་དེ་ཁྱད་པར་མ་བཟུང་བའི་གཟུང་བའོ་ཞེས་མ་ཞེན་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སྤྱིའི་རྣམ་པ་གཟུང་བ་རྟོགས (རྟོག ) པས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ༎ yadi hyanupalakṣitaviśeṣaṃ grāhyamapi sā smṛtirnādhyavasyet, tadā ‘ko'pi gṛhītaḥ’ ityevamapi sāmānyākāreṇa grāhyapratyavamarśane na pravartteta ta.pa.128kha/707; nirupaṇam — དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་འདི་སྔོན་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སེར་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པའོ༎ tasyodgrahaṇaṃ nirūpaṇaṃ nīlametat, na pītamiti tri.bhā.151kha/41; prekṣā — རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ prekṣāpūrvakārī vā.ṭī.52ka/4; དོན་བྱེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྟོགས (རྟོག ) པ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཚད་མའམ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཚོལ་ན arthakriyārthī hi sarvaḥ prekṣāvān pramāṇamapramāṇaṃ vā anveṣate he.bi.239ka/53; utprekṣā — རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ནི་མྱོང་བ་ཉིད་ལས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ༎ utprekṣātmakaṃ vikalpavyāpāramanubhavādadhyavasyanti nyā. ṭī.46kha/86 3. mīmāṃsā — དེ་ལ་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ། བགྲང་བ་དང་འཇལ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་སོ་སོར་རྟོག་པས་སོ༎…རྟོག་པ་ནི་ཚད་མས་རྟོག་པའོ༎ tatrārthaṃ caturbhirākārairvicārayati gaṇanayā tulanayā mīmāṃsayā pratyavekṣaṇayā ca…mīmāṃsā pramāṇaparīkṣā sū.a.190kha/88; parīkṣaṇam — དེ་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན་རྒྱུ་རྟོགས (རྟོག ) པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་བཤད་པ་ནི tatra sākṣātkaraṇe hetuḥ parīkṣaṇam

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• tadevāha pra.a.101ka/108; upaparīkṣā — དོན་སེམས་པ་དང་རྟོགས (རྟོག ) པར་བྱེད་ནུས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་རིགས་པས་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བློ་མི་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་ཏེ arthacintanāprativedhasamarthasya buddhavacane yuktyupaparīkṣāsahagatayā'vicalayā buddhyā bo.bhū.93kha/119; paritulanatā — ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་ནི་དོན་ཉུང་བ་དང…ཐོས་པའི་དོན་ལ་རྟོགས (རྟོག ) པ་དང…ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས tatra katamo dharmasaṃbhārayogaḥ ? yeyamalpārthatā…śrutārthaparitulanatā…karmapariśudghijñānamiti śi.sa.107kha/106 4. tarkaḥ — ཐ་དད་ཤེས་པ་སུས་མཐོང་བ། /དེ་དག་རྟོག་པའི་དབང་མི་འགྲོ། ye paśyanti vibhāgajñā na te tarkavaśaṃ gatāḥ

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• la.a.114ka/60; vitarkaḥ — ཉོན་མོངས་རྟོག་པ་སྤོང kliṣṭavitarkavarjanā sū.a.149ka/31; parivitarkaḥ — ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུའི་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དེ་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་ནས āyuṣmataḥ śāriputrasya imamevaṃrūpaṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya a.sā.3ka/2; vitarkaṇā — རྟོག་པ་མང་བ་དེ་འབའ་ཞིག་ནི་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ vitarkaṇābahulāścetyanena kevalaṃ śrutacintāprayuktā na bhāvanāprayuktāḥ abhi.sa.bhā.73ka/101; ūhaḥ — རྟོག་གེ་པ་དག་ནི་རྟོག་པ་དང་སེལ་ནུས་པ་དག་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྟན་བཅོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱེད་པའོ༎ tārkikāstūhāpohasamarthāstathāgatapravacanasamāśrayeṇā'viparītaśāstrapraṇetāraḥ ma.ṭī.251kha/98 5.

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• pā. vitarkaḥ, dhyānāṅgabhedaḥ — གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན kiṃ punaradhikṛtya dhyāneṣu vitarkādaya evāṅgatvena vyavasthāpitāḥ satsvanyeṣu dharmeṣu abhi.sa.bhā.57kha/79; རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་ཡིན་ནོ༎ vitarkaḥ, vicāraḥ, prītiḥ, sukham, cittaikāgratā cetyetāni pañcāṅgāni abhi.bhā.69ka/1140 6. pratyavekṣaṇā — འཁྲུལ་པ་བྱུང་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་མཁས་པ skhalitapratyavekṣaṇākauśalyam bo.bhū.161ka/212; nirīkṣaṇā — འཁྲུལ་པ་དག་ལ་རྟོག་པ skhaliteṣu nirīkṣaṇā sū.a.244ka/160 7. = ཉེ་བར་རྟོག་པ upalakṣaṇā — བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྟོགས (རྟོག ) པ་མངོན་དུ་བཏང་བས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་བཏང་སྙོམས་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པར་དགའ་བའོ༎ bhāvanā katamā ? śamathapragrahopekṣānimitteṣu samyagupalakṣaṇāpūrvikā śamathavipaśyanopekṣā'bhyāsaratiḥ bo.bhū.45ka/59; lakṣaṇā — དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་དྲན་པ་ནི། /བགྲང་དང་རྗེས་འགྲོ་འཇོག་པ་དང་། /རྟོག་པ་དང (དོན ) ནི་བསྒྱུར་བ་དང་། /ཡང (ཡོངས ) དག་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད༎ gaṇanānugamaḥ sthānaṃ lakṣaṇārthavivarttanā

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• pariśudghiśca ṣaḍiyamānāpānasmṛtirmatā

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• abhi.bhā.11kha/900 8. nitīraṇam — གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་འདི་ནི་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ༎ yadyathāvatsarvadharmajñānanitīraṇam, iyamasya jñānapāramitā da.bhū.231ka/37; nistīraṇam — ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་དགོད (པ་ཁོང་དུ་ཆུད ) པས་རྟོག་པའི་བདེན་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ༎ skandhadhātvāyatanavyavasthānānubodhānnistīraṇasatyaṃ prajānāti da.bhū.212kha/27; santīraṇā — ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ཅིང dharmeṣu ca yā samyak santīraṇākṣāntimāgamya bo.bhū.44kha/57 9. jalpaḥ — གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས* པ་ནི་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ grāhyagrāhakajalpaparibhāvito jalpamanaskāraḥ ma.bhā.22ka/5.16; རྟོག་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད། /དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་༎ ajalpākāramevādau vijñānaṃ tu prajāyate

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• ta.sa.28ka/298 10. = ཆོ་ག kalpaḥ, vidhiḥ — kalpe vidhikramau a.ko.2.7.39; vrīhibhiryajetetyevamādiviniyoganāmāni a.vi.2.7.39; སྔགས་ལ་ཉེར་མཁོའི་མིང་ཅི་རིགས། ཀལ་པཿ་རྟོག་པ། བི་དྷིཿཆོ་ག mi.ko.10kha 11. kalpaḥ, vedāṅgam — རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་སྟེ། བསླབ་པ་དང་རྟོགས (རྟོག ) པ་དང་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་དང་ངེས་ཚིག་དང་སྐར་མ་ཤེས་པའོ༎ aṅgāni vedānāṃ ṣaṭ śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ chando niruktaṃ jyotiṣamiti ta.pa.262ka/994;

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• va.kā.kṛ. avakalpayamānaḥ — སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཅིག་གི་ཚུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ལ་ནི་རྟོག dharmadhātunayasvabhāvāvatāratāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāmavakalpayamānaḥ rā.pa.229ka/121;

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• vi. = རྟོག་པ་ཅན kalpakaḥ — སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ལས་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས pūrvāntakalpakānāṃ ca śāśvatavādinām abhi.sphu.93kha/770;

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• རྟོགས་པ ityasya sthāne

  Further Details

  language:

  Sanskrit