- yul/
- ID:
- T182109
- ཡུལ (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > yul/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > yül (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
- Language:
“Field,” or “domain”; The objective sphere or extent of one of the senses, such as the visual field (mthong yul) or the field of thought (bsam yul).
- language:
- English
- Language:
- Language:
Object. In philosophical and epistemological contexts, refers to an object known by a mind (blos rig par bya ba).
- language:
- English
- Language:
Object. The object apprehended by one of the five sensory powers, or by a consciousness.
- language:
- English
- Language:
- Language:
In nomadic dialects, this can refer to one’s homeland, or home region.
- language:
- English
- Language:
David Higgins Lexicon of Tibetan Buddhist Topics and Terminology
- is part of the phrase
- yul lus sems/, yul lus sems/
Passages
See under the term lus, the entry that discusses rdo rje phung po from Man ngag lta phreng gi 'grel pa {115841:97} for a discussion of lus, yul and rnam shes in their adamantine aspects (rdo rje).
By way of commentary to the Thig le kun gsal {116071}, Klong chen pa elaborates on yul as the external (corresponding to chos dbyings), lus as the intermediate, and sems as the internal (corresponding to ye shes)
Other Dictionaries
1. Jeffrey Hopkins Dictionary
Hopkins' Translations: object; place; area{BJ 28.2}; sphere; objects of operation; sense objects
Others' Translations: {C}region; direction; country; part; district; to a limited extent; definition of the doctrine; spot; piece of land; range; realm; province; domain; sense-objects; objective range; apartments
Sanskrit: {LCh,C,MSA,MV,L}viṣaya; {LCh,MSA}deśa; {C}diś; {C}deśa-antara; {C}pradeśa; {MSA}gamya
མཚན་ཉིད། བློས་རིག་པར་བྱ་བ།
Definition: an object of knowledge by an awareness
for synonyms and examples see: gzhi grub
- language:
- English
2. Dan Martin Dictionary
perceptual fields, objective realm(s), objectivity, country. Skt. janapada, deśa, viṣaya.
- language:
- English
3. Rangjung Yeshe Dictionary
-
object [thd]
- language:
- English
-
1) Syn དོན་ object. sense objects, sensory objects, field, phenomena, subject of thought. 2) place, Location, as one of the ten non-concurrent formations. country, land, area, location, province. 3) homeland, village. 4) scope, domain, spatial sequence, sphere, region, limit, reach. 2) location, place, locale; (sensory) object; (objective) environment/ field; Def. by Jamgön Kongtrül: ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ན་གཟུགས་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ object [as in subject and. or object and object holder]; homeland; home
- language:
- English
5. Jim Valby Dictionary
(-, ontological, determinate, intended, constructed, thing-) object, objective (realities, situation, field), noematic field, anything that can be perceived (sautrantikas), field, area, image, range, content, sensum, sense-field, objectivity, locale, location, place, pilgrimage places, SA dmigs pa'i yul, snang yul, gzung yul, zhen yul, 'jug yul, 1 of gnas pa dgu, country, inhabited land, country districts, provincial parts, province, sphere, region, object of senses, place, area, region, country, location particle, object of knowledge, objective dimension, world
- language:
- English
6. Richard Barron Dictionary
(sense) object; (objective) environment/ field; isc. domain/ scope/ purview/ reach; objective factor; isc. mode; isc. confines; visionary field*
- language:
- English
7. bod rgya tshig mdzod chen mo
[2586] ... 1༽ ས་ཆ་ལུང་པ། ... སྐྱེ་ཡུལ། ... སྡོད་ཡུལ། ... ལས་ཡུལ། ... ཕ་ཡུལ། ... ཡུལ་ག་ཤེད། ... ཡུལ་གྱི་ཡས་མས། ... ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན། ... ཡུལ་གྱི་མཐིལ། ... ཡུལ་གྱི་ལྟེ་བ། ... ཡུལ་གྱི་གཤེད་མ། ... ཡུལ་རྒྱང་རིང་བ། ... ཡུལ་གྱིས་བསྐལ་བ། ... ཡུལ་འཁྱམས། ... ཡུལ་གྱར། ... ཡུལ་བྱོལ། ... ཡུལ་ཐོན་པ། ... ཡུལ་བུད་པ། ... གནས་མེད་ཡུལ་འཁྱར་དུ་འགྱུར་བ། ... ཡུལ་ཕྱུང་བ། ... ཡུལ་འབུད་གཏོང་བ། ... ཡུལ་གཞན་དུ་མཐར་སྐྲོད་གཏོང་བ། ... རང་ཡུལ་ན་རྟ་བརྒྱ་ཡོད་ཀྱང། མི་ཡུལ་ལ་འགྲོ་དུས་རྐང་ཐང་རེད། ... 2༽ རྒྱ་ཁྱོན། ... མཐོང་ཡུལ། ... བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ། ... ཡུལ་ལས་འགོང་བ། ... 3༽ ཞིང་ལས་ས་ཁུལ། ... རོང་ཡུལ། ... ཡུལ་འབྲོག་... ཡུལ་མ་འབྲོག་... ཡུལ་རྟ། ... ཡུལ་བལ། ... 4༽ བློས་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ། བློས་མཐོང་བར་བྱ་བའམ་རྟོགས་པར་བྱ་བ། དཔེར་ན། བེམ་ཤེས་ལྡན་མིན་གྱི་དངོས་པོ་དང། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་མེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་དོན་གཅིག་པའོ། ... དམིགས་ཡུལ། ... བྱ་བའི་ཡུལ། ... སྐྱེ་བོ་སྟོང་གིས་སྡིགས་པའི་ཡུལ། ནད་མེད་རང་བཞིན་འཆི་བར་འགྱུར། ... 5༽ དབང་པོ་དང་ཤེས་པའི་གཟུང་བྱ། དཔེར་ན། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་ལྟ་བུ་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཏེ། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ལོ། ... ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ། ... གཟུང་ཡུལ། ... རྣ་བའི་ཡུལ་སྒྲ། ... སྣའི་ཡུལ་དྲི། ... མངོན་གྱུར་གྱི་ཡུལ། ... ལྐོག་གྱུར་གྱི་ཡུལ། ... ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ། ... 6༽ ༼མངོན༽ ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ཉེར་བཞི་རེ་ཡོད་པས་གྲངས་ཉེར་བཞི་མཚོན། ...
- language:
- English
8. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- yul chos/, yul skad/, yul ljongs/, yul drug
-
༡ རང་སྐྱེས་སའི་ས་ཆའི་མིང་སྟེ། ཕ་ཡུལ། ཡུལ་ཕྱོགས། རང་ཡུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༢ མི་རིགས་འདུས་སྡོད་ཀྱི་ས་ཆའི་མིང་སྟེ། བོད་ཡུལ། སོག་ཡུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༣ ས་ཆའི་ཁོངས་ངེས་ཅན་གྱི་མིང་སྟེ། ཡུལ་ཁམས། ཡུལ་གྲུ། རྨ་ཆུ་འབབ་ཡུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༤ གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གཞིའི་མིང་སྟེ། མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ། སློབ་གསོ་གཏོང་ཡུལ། དྲིལ་བསྒྲགས་བྱ་ཡུལ། སྒྲ་ནི་རྣ་བའི་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༥ མིའི་བློ་དང་དབང་བོས་ཚོར་བའི་ཁོངས་ཀྱི་མིང་སྟེ། རྣ་བའི་ཡུལ་དུ་སྒྲ་སྙན་པོ་ཞིག་གྲགས། མིག་ཡུལ་དུ་རི་མོ་ཞིག་སྣང་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
9. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo
གོ་བར་བྱ་བའམ་རིག་པ་བྱ་བ། དེའི་མཚན་ཉིད། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་བཅས་གསུམ་ཡོད།
- language:
- Tibetan
10. Thupten Phuntsok Dictionary
(１) གང་ཟག་འཚོ་སྡོད་བྱེད་པའི་འདུག་གནས་ཏེ། དཔེར་ན། བོད་ཡུལ་དང་། རྒྱ་ཡུལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ---2---ཚད་མ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་ཚད་མས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སམ། ཚད་མའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གནས་ཏེ་ཆོས་མཐའ་དག་ལ་གོ། (3) ས་ཆའང་ལུང་པ། སྐྱེ་ཡུལ། སྡོད་ཡུལ། ལས་ཡུལ། ཕ་ཡུལ། ཡུལ་གཤེད། ཡུལ་གྱི་ཡས་མས། ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན། ཡུལ་གྱི་མཐིལ། ཡུལ་གྱི་ལྟེ་བ། ཡུལ་གྱི་གཤེད་མ། ཡུལ་རྒྱང་རིང་བ། ཡུལ་གྱིས་བསྐལ་བ། ཡུལ་འཁྱམས། ཡུལ་གྱར། ཡུལ་བྱོལ། ཡུལ་ཐོན་པ། ཡུལ་བུད་པ། གནས་མེད་ཡུལ་འཁྱར་དུ་འགྱུར་བ། ཡུལ་ཕྱུང་བ། ཡུལ་འབུད་གཏོང་བ། ཡུལ་གཞན་དུ་མཐར་སྐྲོད་གཏོང་བ། རང་ཡུལ་ན་རྟ་བརྒྱ་ཡོད་ཀྱང་། མི་ཡུལ་ལ་འགྲོ་དུས་རྐང་ཐང་རེད། (4)རྒྱ་ཁྱོན། མཐོང་ཡུལ། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ། ཡུལ་ལས་འགོང་བ། (5)ཞིང་ལས་ས་ཁུལ། རོང་ཡུལ། ཡུལ་འབྲོག ཡུལ་མ་འབྲོག ཡུལ་མ་འབྲོག ཡུལ་རྟ། ཡུལ་བལ། (6)བློས་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ། བློས་མཐོང་བར་བྱ་བའམ་རྟོགས་པར་བྱ་བ། དཔེར་ན། བེམ་ཤེས་ལྡན་མིན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་མེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་དོན་གཅིག་པའོ། །དམིག་ཡུལ། བྱ་བའི་ཡུལ། སྐྱེ་བོ་སྟོང་གིས་སྡིགས་པའི་ཡུལ། ནད་མེད་རང་བཞིན་འཆི་བར་འགྱུར། (7)དབང་པོ་དང་ཤེས་པའི་གཟུང་བྱ། དཔེར་ན། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་ལྟ་བུ་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཏེ། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ལོ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ། གཟུང་ཡུལ། རྣ་བའི་ཡུལ་སྒྲ། སྣའི་ཡུལ་དྲི། མངོན་གྱུར་གྱི་ཡུལ། ལྐོག་གྱུར་གྱི་ཡུལ། ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ། (8)〔མངོན〕 ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ཉེར་བཞི་རེ་ཡོད་པས་གྲངས་ཉེར་བཞི་མཚོན།
- language:
- Tibetan
11. smon lam tshig mdzod chen mo
1 ས་ཆའམ་ལུང་པ། སྐྱེ་ཡུལ། སྡོད་ཡུལ། ལས་ཡུལ། ཕ་ཡུལ། ཡུལ་ག་ཤེད། ཡུལ་གྱི་ཡས་མས། ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན། ཡུལ་གྱི་མཐིལ། ཡུལ་གྱི་ལྟེ་བ། ཡུལ་གྱི་གཤེད་མ། ཡུལ་རྒྱང་རིང་བ། ཡུལ་གྱིས་བསྐལ་བ། ཡུལ་འཁྱམས། ཡུལ་གྱར། ཡུལ་བྱོལ། ཡུལ་ཐོན་པ། ཡུལ་བུད་པ། གནས་མེད་ཡུལ་འཁྱར་དུ་འགྱུར་བ། ཡུལ་ཕྱུང་བ། ཡུལ་འབུད་གཏོང་བ། ཡུལ་གཞན་དུ་མཐར་སྐྲོད་གཏོང་བ། རང་ཡུལ་ན་རྟ་བརྒྱ་ཡོད་ཀྱང༌། མི་ཡུལ་ལ་འགྲོ་དུས་རྐང་ཐང་རེད། 2 རྒྱ་ཁྱོན། མཐོང་ཡུལ། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ། ཡུལ་ལས་འགོང་བ། 3 ཞིང་ལས་ས་ཁུལ། རོང་ཡུལ། ཡུལ་འབྲོག ཡུལ་མ་འབྲོག ཡུལ་རྟ། ཡུལ་བལ། 4 བློས་རིག་པར་བྱ་བ་བློས་མཐོང་བར་བྱ་བའམ་རྟོགས་པར་བྱ་བ། དཔེར་ན། བེམ་ཤེས་ལྡན་མིན་གྱི་དངོས་པོ་དང༌། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་མེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་དོན་གཅིག་པའོ། དམིགས་ཡུལ། བྱ་བའི་ཡུལ། སྐྱེ་བོ་སྟོང་གིས་སྡིགས་པའི་ཡུལ། ནད་མེད་རང་བཞིན་འཆི་བར་འགྱུར། 5 དབང་པོ་དང་ཤེས་པའི་གཟུང་བྱ། དཔེར་ན། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་ལྟ་བུ་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཏེ། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་ཡུལ་ལོ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ། གཟུང་ཡུལ། རྣ་བའི་ཡུལ་སྒྲ། སྣའི་ཡུལ་དྲི། མངོན་གྱུར་གྱི་ཡུལ། ལྐོག་གྱུར་གྱི་ཡུལ། ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ། 6 མངོན ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ཉེར་བཞི་རེ་ཡོད་པས་གྲངས་ཉེར་བཞི་མཚོན།
- language:
- Tibetan
12. Mahāvyutpatti: Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary
- Sanskrit:
- deśaḥ
13. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- deśa
- viṣaya
14. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
saṃ. 1. viṣayaḥ
- language:
- Sanskrit
-
i. deśaḥ — ཀ་ལིང་ག་ཡི་ཡུལ་དུ་སྔོན། /མི་བདག་དགྲ་ནི་ཉམས་བྱེད་པ། /གྲངས་མེད་རྣམ་གནོན་གྲགས་པ་ཅན། /དཔལ་ལྡན་མྱ་ངན་མེད་ཅེས་གྱུར༎ purā kaliṅgaviṣaye nṛpatiḥ śatrubhaṅgakṛt
- language:
- Sanskrit
-
śrīmānabhūdaśokākhyaḥ prakhyātāsaṃkhyavikramaḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.265kha/32. 3; ཡུལ་ནས་ཅན་དུ་སོང་ངོ་༎ yavanaviṣayaṃ gataḥ vi.va.285ka/1.102; རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་སྲོག་གཅོད་པ་བྱེད་པ ime ca kulaputra madviṣayavāsinaḥ sattvāḥ yadbhūyasā prāṇātipātinaḥ ga.vyū.26ka/123; deśaḥ — ཡུལ་མ་ག་དྷ་དག་ན་ཡང་རྒྱལ་པོ་པད་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲིད … བྱེད་དུ་བཅུག་གོ༎ magadhadeśe mahāpadma iti nāma rājā rājyaṃ karoti sma vi.va.2ka/2.74; ལྷ་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ན་ནི་མང་པོ་ཚོགས་པ་དབང་བགྱིད་དོ༎ ཡུལ་ཁ་ཅིག་ན་ནི་རྒྱལ་པོ་དབང་བགྱིད་དོ༎ deva keciddeśā gaṇādhīnāḥ kecidrājādhīnāḥ a.śa.240ka/220; གང་གི་ཚེ་དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ངམ་གྲོང་ངམ་ཡུལ་ལམ་ལྗོངས་སུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་པར་འདོད་པ yadā saṅghe vā grāme vā deśe vā janapade vā bhikṣāhetorvihartukāmo bhavati a.śa.253ka/232; rāṣṭram— ཤི་བི་པ་རྣམས … འཁྲུགས་པར་གྱུར་ནས … /རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ནི་ཡུལ་ནས་འབྱིན༎ rāṣṭrātpravrājayanti tvāṃ kupitāḥ śibayo nṛpa
- language:
- Sanskrit
-
jā.mā.50ka/58; ཕ་རོལ་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ … དུས་མ་ཡིན་པའི་ཆར་དབབ་པར་བགྱིའོ༎ sarvapararāṣṭrāṇi ca vikālavṛṣṭimutsṛjāmaḥ sa.du.128ka/206; janapadaḥ — ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་ཉིད་ན་ཡུལ་མིག་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ ayamihaiva dakṣiṇāpathe trinayano nāma janapadaḥ ga.vyū.392ka/98; བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང … རི་དང་འབབ་ཆུ་དང་རྫིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མཛེས་པར་བྱས་པའི་ཡུལ strīpuruṣa…vividhagirinadītaḍāgopaśobhitaṃ janapadam la.a.91ka/38; གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་ལྗོངས་དང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་ཡང་འོ་དོད་ཀྱིས་བསྒོའོ༎ grāmanagaranigamajanapadapradānāni codghoṣayāmāsa ga.vyū.169ka/252; maṇḍalam — ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དེ་ནི་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ (eṣa vajrapāṇe kāśmīrama) ṇḍalam vi.va.120ka/1.8; vijitam — རྒྱལ་པོ་དེའི་ཡུལ་དུ་རི་འོར་བ་ཞིག་སྡོ་བར་གྱུར་ནས tasya rājño vijite anyatamaḥ kārvaṭiko viruddhaḥ vi.va.210ka/1.84; དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་གནོད་སྦྱིན་དམ་གྱི་འོག་ཏུ་བཅུག་ནས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཏེ tato rājñā guhyakaṃ pratijñāyāṃ pratiṣṭhāpya sarvavijite ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam a.śa.108kha/98; pattanam — བདག་ཅག་ཡུལ་ནི་གཉིས་ཀ་ལས། /རབ་ཏུ་རིང་དུ་དོང་བར་གྱུར། /རྒྱ་མཚོ་འདི་ནི་སྤུ་གྲི་ཕྲེང་། /དེ་བས་བཟློག་ལ་འབད་པར་གྱིས༎ sudūramapakṛṣṭāḥ smaḥ pattanadvitayādapi
- language:
- Sanskrit
-
khuramālī samudro'yaṃ tadyatadhvaṃ nivartitum
- language:
- Sanskrit
-
jā.mā.82ka/94; jā.mā.79kha/92
- language:
- Sanskrit
-
ii. cakṣurādigrāhyaḥ — དེ་ནི་སྔར་རིག་པའི་དངོས་པོ་དོན་ཡུལ་དུ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དོན་ཅན sa pūrvasaṃvidito bhāvo'rtho viṣayo'syeti tadartham ta.pa.241kha/198; ཡུལ་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཚིམ་པར་མི་ནུས་པ་ངོམས་པར་མི་ནུས་པའོ༎ svapnopamā viṣayā atarṣakā atṛptikarāḥ śi.sa.142ka/136; ཟང་ཟིང་ནི … མྱང་བ་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང āmiṣam…svādo bāhyaviṣayābhiniveśaḥ la.a.127ka/73; འདུ་ཤེས་ནི་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ༎ saṃjñā viṣayanimittodgrahaṇam tri.bhā.151kha/41; gocaraḥ — དེ་ནི་མིག་གི་ཤེས་པའི་ཡུལ༎ tadakṣajñānagocaram
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.72kha/675; rūpam — མངོན་སུམ་ནི་གཟུང་བའི་ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ༎ pratyakṣaṃ tu grāhye rūpe na viparyastam nyā.ṭī.41ka/47; ajiram — ཨ་ཛི་རཾ་ནི་ཡུལ་དང་དབུས (? ལུས ) // ajiraṃ viṣaye kāye a.ko.231ka/3.3.181; ajanti gacchantīndriyāṇyatreti ajiram
- language:
- Sanskrit
-
aja gatikṣepaṇayoḥ a.vi.3.3.181
- language:
- Sanskrit
-
iii. = སྤྱོད་ཡུལ gocaraḥ — ཤཱ་རིའི་བུ་དོན་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ༎ tathāgata– viṣayo hi śāriputrāyamarthastathāgatagocaraḥ ra.vi.75ka/2; འདི་ལྟར་གཞན་ཡང་འདི་དཔྱད་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་ཨུཏྤ་ལ་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ tathedamaparaṃ vicāraviṣayāpannamindīvaraṃ gandhādibhyo'tyantabhinnam vā.ṭī.72kha/28; མཛེས་མ་དེ་ནི་རིི་མོ་ཡི། /ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བར་འགྱུར༎ kathamālekhyaviṣayaṃ yāti sā priyā a.ka.104kha/10.52; gocaraḥ — མངལ་ལ་སོགས་པར་རྩོད་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ garbhādau prathamaṃ vijñānaṃ vivādagocarāpannaikasantānikaṃ na bhavati ta.pa.106ka/663; རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ཀྱང་། /ལྟ་བའི་ཡུལ་ལ་རབ་ཏུ་ག.ཡོ༎ vijñānabījaṃ hi spandate dṛṣṭigocare la.a.93ka/40; āyatanam — རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཏུ་བཟོད་དཀའ་འདི། /རྣམ་པར་འབྱོར་ལ་ཆགས་ཤིང་རྨོངས། /བདག་གི་སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་གྱུར་པས། /གནོད་བྱེད་གྱུར་ཀྱང་གསད་མི་འོས༎ eṣa duṣprasaho rājā lubdho vibhavamohitaḥ
- language:
- Sanskrit
-
na vadhyaḥ sāparādho'pi kāruṇyāyatanaṃ mama
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.28ka/3.103
- language:
- Sanskrit
-
iv. bhogasādhanam — ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རྨོངས་པས་བློ་བཅོམ་རེ་བའི་འཆིང་བ་བརྟན་པོ་ཡིས། /ཡུལ་གྱི་བདེ་བའི་ཚོགས་ལ་སེམས་བྱེད་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་དགའ་འཇོམས༎ bahulataramohāhatadhiyāṃ sthirairāśābandhairviṣayasukhajālaṃ kalayatām
- language:
- Sanskrit
-
…puṃsāṃ kila vilasitaṃ saṅkalayati
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.21ka/52.15; སེང་གེ་དག་ཀྱང་འབྲོག་ན་གནས་ཤིང་ཡུལ་དང་རྣམ་བྲལ་འཇིགས་པ་མེད་ལ་གཏོང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའོ༎ siṃhaścaikāntavāsī viṣayavirahito nirbhayastyāgaśīlaḥ, akṣobhyaḥ vi.pra.165kha/3.142; སྦོམ་ཞིང་ཐུང་ལ་ཡན་ལག་བརྟན་ལྡན་ཤིན་ཏུ་སྲ་བའི་ཡུལ་དང་སྐྲ་ནི་སྦོམ་པ་གླང་ཆེན་མ་ཞེས་པ་སྟེ་སྤྱན་མའོ༎ sthūlā kharvā dṛḍhāṅgī sukaṭhinaviṣayā hastinī sthūlakeśeti locanā vi.pra.165kha/3.142
- language:
- Sanskrit
-
v. ālambanam — འདི་ནི་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་བསྟན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ༎ ayaṃ vyāptipradarśanaviṣayo dṛṣṭāntaḥ nyā.ṭī.79kha/212; ārambaṇam — གེགས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཡུལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་ལྡན་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་སྐྱེའོ༎ vibandhaḥ punarabhūtavastunimittārambaṇamanasikārapūrvikā rāgadveṣamohotpattiranuśayaparyutthānayogāt ra.vyā.81ka/13 2. deśaḥ, sthānam — ཤིང་ཤ་པ་མང་དུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ན pracuraśiṃśape deśe nyā.ṭī.51ka/106; དོན་གྱི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་བུ་གཏོང་བར་བྱེད་པའམ་སྐྱེས་བུའི་ཡུལ་དུ་དོན་འགུགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ na cārthadeśaṃ puruṣamupasarpayadarthaṃ vā puruṣadeśamānayat tatprāpakaṃ bhavati ta.pa.237kha/946; སྒོའི་བུ་གའི་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་ན་ནོར་བུའི་འོད་གནས་པ་ལ་ནོར་བུར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ནི kuñcikāvivaradeśasthāyāṃ maṇiprabhāyāṃ maṇigrāhi jñānam nyā.ṭī.38kha/25; ཆུའི་ཡུལ་དུ་གནས་པའི་ཉི་མའི་འོད་ག.ཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས jaladeśasthena bhānavīyena tejasā prasyandanadharmaṇā ta.pa.148ka/748; རྣ་བའི་ཡུལ་དུ་འོངས་པ་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར karṇadeśamāgatasyaiva grahaṇāt ta.pa.185kha/832; dik — གང་ལ་མ་འཁྲུལ་ཡིད་ཀྱིས་ནི། /ནུབ་དང་འབྲེལ་འདོད་གྱུར་པ་ལ། /ཀུན་དགའ་གྲོང་སོགས་ཀྱིས་མཚན་པའི། /ཡུལ་དེར་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་གོམས༎ abhrāntamānasā''saṅgī yatrāstamaya īkṣitaḥ
- language:
- Sanskrit
-
svabhyastā saiva dik tatra grāmārāmādilakṣitā
- language:
- Sanskrit
-
pra.a.165ka/514; ལུས་ཅན་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལྡན་པར་འགྱུར་དགོས་སོ༎ avaśyaṃ hi pūrvāparadigbhāgena bhāvyaṃ mūrtimatām pra.a.200kha/556; gocaraḥ — ཆུ་དང་འོ་མ་ཡུལ་ཐག་རིང་བར་གནས་པ་ན་དེ་དང་འབྱར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར na hi salilaṃ payaso davīyasi gocare vartamānamanubhavati tatsaṃśleṣam ta.pa.183ka/827 3. lokaḥ — དེ་རྣམས་གྲགས་པ་ལྷ་ཡུལ་དུ་ཡང་གྲགས༎ yaśo yadeṣāṃ suralokamapyagāt jā.mā.26ka/30; ཡི་དྭགས་ཡུལ་དང་དུད་འགྲོ་དམན་པར་གནས་པར་འགྱུར༎ nivasati pitṛloke hīnatiryakṣu caiva jā.mā.94ka/108 4. deśabodhakapūrva– padamātram — ཡུལ་ན་ལན་དར nālandāyām abhi.sphu.117ka/812; ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས vārāṇaseyaṃ vastram abhi.sphu.308kha/1180; dra.— ཡུལ་ལྔ་ལེན་པར་རྒྱལ་པོ་གཉིས་བྱུང་སྟེ pañcālaviṣaye dvau rājānau babhūvatuḥ vi.va.202kha/1.77; ཡུལ་ནས་ཅན་དུ་སོང་ངོ་༎ yavanaviṣayaṃ gataḥ vi.va.285ka/1.102; ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་ཉིད་ན་ཡུལ་ནགས་ཚལ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ ayamihaiva dakṣiṇāpathe vanavāsī nāma janapadaḥ ga.vyū.341kha/61 5. = ཡུལ་ཉིད viṣayatvam — བརྡའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་མཐོང་བའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་ནི་ད་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ༎ na ca saṅketakālabhāvi darśanaviṣayatvaṃ vastunaḥ sampratyasti nyā.ṭī.42ka/53; viṣayatā — དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ནོ༎ ata upalabdhilakṣaṇaprāptasyānupalabdheḥ śaśaviṣāṇavadasadvyavahāraviṣayatā ta.pa.169kha/57; gocaratvam — དྲི་མེད་རྣམ་པར་རྟོག་མེད་དང་། /རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཕྱིར༎ vaimalyādavikalpatvādyogināṃ gocaratvataḥ
- language:
- Sanskrit
-
ra.vi.118kha/87;
- language:
- Sanskrit
-
pā. 1. viṣayaḥ
- language:
- Sanskrit
-
i. rūpādayaḥ — གཟུགས་སྒྲ་དེ་བཞིན་དྲི་དང་ནི། /རོ་དང་དེ་བཞིན་རེག་བྱ་དང་། /ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད། /འདི་རྣམས་ཡུལ་ནི་དྲུག་ཏུ་བརྗོད༎ rūpaśabdastathā gandho rasasparśastathaiva ca
- language:
- Sanskrit
-
dharmadhātusvabhāvaśca ṣaḍete viṣayā matāḥ
- language:
- Sanskrit
-
he.ta.18ka/56; དོན་ལྔ་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གང་དག་ཡིན་པ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས pañcārthāsteṣāmeva cakṣurādīnāmindriyāṇāṃ yathāsvaṃ ye pañcaviṣayāḥ rūpaśabdagandharasaspraṣṭavyākhyāḥ abhi.bhā.29kha/30; ཡུལ་དང་དམིགས་པ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གང་ལ་གང་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡུལ་ཡིན་ལ། /གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ༎ kaḥ punarviṣayālambanayorviśeṣaḥ? yasmin yasya kāritraṃ sa tasya viṣayaḥ
- language:
- Sanskrit
-
yaccittacaittairgṛhyate tadālambanam abhi.bhā.40ka/80
- language:
- Sanskrit
-
ii. ālāpādayaḥ — བཤང་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་ལྔ་སྟེ gudādyāni pañca karmendriyāṇi, ālāpādayaḥ pañca karmendriyaviṣayāḥ vi.pra.253kha/2.65
- language:
- Sanskrit
-
iii. vikārabhedaḥ — དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་བཅུ་དྲུག་སྟེ pañcendriyāṇi, pañca viṣayāḥ, pṛthivyādīnāṃ ṣaḍ rasā iti ṣoḍaśa vikārāḥ vi.pra.152kha/1.2
- language:
- Sanskrit
-
iv. pramāṇasya viṣayaḥ — མངོན་སུམ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེའི་ཡུལ་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ tasya caturvidhasya pratyakṣasya viṣayo boddhavyaḥ svalakṣaṇam nyā.ṭī.44ka/70; ཚད་མའི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ཞིག་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པ་སྟེ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། གང་ཞིག་ཞེན་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ༎ dvividho hi viṣayaḥ pramāṇasya—grāhyaśca yadākāramutpadyate, prāpaṇīyaśca yamadhyavasyati nyā.ṭī.44kha/71 2. deśaḥ — ཡུལ་དང་དུས་གཞན་བདག་ཉིད་ཀྱིས། /ཕྱི་རོལ་རྣམ་ཀུན་དམིགས་པ་ཡིན༎ sarvatrālambanaṃ bāhyaṃ deśakālānyathātmakam
- language:
- Sanskrit
-
ta.pa.179kha/820; གཞན་དུ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་བའི་དོན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་མངོན་སུམ་ལོག་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ༎ anyathā cānupalabdhilakṣaṇaprāpteṣu deśakālasvabhāvaviprakṛṣṭeṣvartheṣvātmapratyakṣanivṛtterabhāvaniścayābhāvāt nyā.bi.232ka/117.
- language:
- Sanskrit
-
(dra.— སྤྱོད་ཡུལ། མི་ཡུལ། ས་ཡུལ། ).
- language:
- Sanskrit
- Grammars:
- Language:
yul/ has 6 other terms directly related to it, which are presented here.